Μικροί Ethio-εθισμοί ...

Επειδή έχω αμελήσει λίγο το blog αυτές τις μέρες, αποπειράθηκα να κάνω ένα μικρό mix (είναι το πρώτο μου - δείξτε λίγη επιείκεια), προκειμένου να αναθερμάνω κάπως την σχέση μου με αυτό, αλλά και με όσους φίλους το παρακολουθούν.
Έχει λοιπόν να κάνει (το mix) με μια νέα σκηνή που, παράλληλα με αυτό που αποκαλούμε "Afrobeat Revival",  έχει αρχίσει να διαμορφώνεται τα τελευταία χρόνια, κυρίως από μουσικές κολεκτίβες που αναβιώνουν, πειραματίζονται ή "ανασκευάζουν" τον 'ethio' ήχο, και την οποία βρίσκω αρκετά ενδιαφέρουσα.
Οι Ελβετοί Imperial Tiger Orchestra, οι Γάλλοι Arat Kilo, Le Tigre (des Platanes) & Akalé Wubé, οι Αιθίοπες Samuel Yirga (μέλος επίσης των Dub Colossus) & Danny Mekonnen (με τους Debo Band απο το Boston) και οι Asmara All Stars απο την Ερυθραία είναι μερικά μόνο από τα ονόματα αυτής της μουσικής κίνησης, ή "μόδας" αν θέλετε. Παραθέτω και ένα link με κάποιες Ευρωπαϊκές "Ethio Jazz" κυκλοφορίες.

1. Imperial Tiger Orchestra - Yefikir Woha Timu / 2. Asmara All Stars -  Ykre Belni (feat. Temasgen Yared) / 3. Arat Kilo - Babur part.1 (feat. Socalled) / 4. Le Tigre (des Platanes) - Tche Belew / 5. Debo Band - Akale Wude (trad.) / 6. Akalé Wubé - Régale  / 7. Samuel Yirga - The Blues for Wollo

         

                       

Soul to Soul ... στην Γκάνα του 1971

Ήταν τέλη Φεβρουαρίου - αρχές Μαρτίου του 1971, όταν πάνω από 130 Αμερικανοί πολίτες επιβιβάστηκαν σε ένα αεροπλάνο, στο αεροδρόμιο Κένεντι της Νέας Υόρκης, με προορισμό την Άκκρα της Γκάνας. Μεταξύ αυτών και οι: Ike & Tina Turner, Les McCann & Eddie Harris, Roberta Flack, Santana, Willie Bobo, Staple Singers, Voices of East Harlem και ο Wilson Pickett, που ταξίδεψαν ως εκεί για να λάβουν μέρος σε μια μουσική γιορτή, στα πλαίσια του 14ου εορτασμού της ανεξαρτησίας της χώρας από τη βρετανική αποικιακή κυριαρχία (την πρώτη αφρικανική χώρα στη σύγχρονη εποχή που έγινε αυτοτελές ανεξάρτητο κράτος). Γιά τους περισσότερους όμως ήταν και ένα ταξίδι στην προγονική πατρίδα, με σκοπό την ανακάλυψη της ιστορίας της, και της σύνδεσης τους με την ψυχή της Αφρικής μέσω της μουσικής.
Η Γκάνα (πρώην Χρυσή Ακτή) μετά την κήρυξη της ανεξαρτησίας της, στις 6 Μαρτίου 1957, είχε κάνει μια σειρά από προσπάθειες για να συνδεθεί με τους Αφρο-Αμερικανούς, μερικοί από τους οποίους - όπως οι  Maya Angelou, WEB DuBois και George Padmore - έζησαν εκεί για κάποιο χρονικό διάστημα. Ήδη από τα μέσα της δεκαετίας του 1960, η  Angelou είχε προτείνει στην κυβέρνηση του πρώτου προέδρου Kwame Nkrumah να φέρει κάποιους Αφρο-Αμερικανούς καλλιτέχνες στην χώρα, μια προσπάθεια που δεν καρποφόρησε ποτέ , καθώς λίγο αργότερα ο Nkrumah θα καθαιρεθεί από το στρατιωτικό πραξικόπημα του 1966.
Το σχέδιο αυτό δεν εγκαταλείφθηκε ποτέ, και θα ξαναζωντανέψει στις αρχές του 1970 από τον λευκό δικηγόρο Ed Mosk και την συζύγου του Fern, που είχαν εργαστεί  εκείνη την περίοδο στη Δυτική Αφρική, στην κινηματογραφική διασκευή του βιβλίου του Νιγηριανού συγγραφέα Chinua Achebe: "Things Fall Apart".
Αλλά και του γιου τους Tom, που είχε την ιδέα για ένα 'West African Woodstock'. (Αν και η Maya είχε ξαναπροσπαθήσει να έρθει σε κάποια επαφή με το νέο καθεστώς, δεν φαίνεται να έχει σχέση με την όλη διοργάνωση).

Μάλιστα, λίγους μήνες πριν, σκόπευαν να  κινηματογραφήσουν την συναυλία του James Brown στο Lagos της Νιγηρίας, χωρίς όμως κάποιο αποτέλεσμα. Μετά από πολλές περιπέτειες με το Συμβούλιο Τεχνών της Γκάνας και την αναζήτηση κεφαλαίων, ο Ed μαζί με τον παραγωγό Richard Bock (επικεφαλής της Pacific Jazz & World Pacific Records) θα έρθουν σε συμφωνία με την κυβέρνηση, χάρη στην συμβολή του καλλιτέχνη & διανοούμενου Saka Acquaye, και την εν΄μέρει χρηματοδότηση της συναυλίας από την Atlantic Records (με αντάλλαγμα τα δικαιώματα κυκλοφορίας ενός LP).
Δεν γνωρίζουμε το ακριβές σκεπτικό της επιλογής των καλλιτεχνών (ίσως η Atlantic να έβαλε το χεράκι της), φαίνεται όμως ότι σκοπός ήταν να παρουσιαστεί ένα πανόραμα της σύγχρονης Αφρο-Αμερικάνικης μουσικής.  Οι Les McCann & Eddie Harris ήταν από τους κύριους εκφραστές της Soul-Jazz σκηνής. Η Roberta Flack εκπροσωπούσε το κίνημα της Μαύρης τραγουδοποιίας. Οι Ike & Tina Turner προφανώς το Rhythm and Blues, οι Staple Singers την παράδοση της μουσικής gospel και οι Voices Of East Harlem το πάντρεμα της gospel με το Rock και την Pop. Φυσικά εκεί ήταν και ο - "Soul Brother No 2" - Wilson Pickett, κύριος εκφραστής του "σκληρού" ήχου και της "deep Soul". Ο μόνος μη Αφρο-Αμερικανός ήταν ο Santana, που με την συμμετοχή του Willie Bobo στην σύνθεση της μπάντας του, έμοιαζε να παίζει την πιό Αφρικάνικη μουσική. Κάποιες πρώτες προσπάθειες είχαν γίνει και για την συμμετοχή των Marion Williams, Aretha Franklin, James Brown , Booker Τ & MG's, και του Fela Kuti, χωρίς όμως επιτυχία.

Ερχόμενοι στην Αφρική, οι περισσότεροι από τους καλλιτέχνες δεν είχαν καμία ιδέα για το τι θα συναντούσαν. "Coming from Harlem and being [a 12-year-old] African-American, I had not a bit of understanding of what Africa had to offer other than what was shown on TV in the Tarzan movies" είχε δηλώσει ο Kevin Griffin από τους Voices Of East Harlem. Αλλά και η Tina Turner δήλωσε επίσης άγνοια. Μόνο οι Mavis Staples & Les McCann είχαν αφιερώσει κάποιο χρόνο για να μελετήσουν την ιστορία της χώρας που θα επισκέπτονταν. Την προηγούμενη της συναυλίας οι περισσότεροι είχαν ταξιδέψει μέχρι το Cape Coast για να επισκεφτούν το κάστρο της "Al mina", που είχε χρησιμοποιηθεί ως "αποθήκη" σκλάβων την περίοδο του δουλεμπορίου. Ήταν όντως μια αφυπνιστική εμπειρία.
Την 6η Μαρτίου 1971, πάνω από 100.000 ενθουσιώδεις κάτοικοι  θα συγκεντρωθούν στην Black Star Square (τώρα Independence Square) στον Κόλπο της Γουινέας, στην Άκκρα, για να παρακολουθήσουν μια συναυλία που διήρκεσε 14 ολόκληρες ώρες και που έμεινε γνωστή ως Soul to Soul, μέσα από την ομώνυμη ταινία. (Με θέα τον Ατλαντικό Ωκεανό, η πλατεία Black Star ήταν ένα θαυμάσιο οικοδόμημα που είχε αρχικά χτιστεί από τον Nkrumah και ήταν ο τόπος όπου είχε κηρυχθεί η ανεξαρτησία. Ποτέ όμως ως τότε δεν είχε φιλοξενήσει κάποια άλλη δραστηριότητα, εκτός από πολιτικές εκδηλώσεις). Από νωρίς το μεσημέρι ο χώρος είχε αρχίσει να γεμίζει από νεαρόκοσμο, μεταξύ αυτών και πολλοί μαθητές, καθώς τα σχολεία ήταν κλειστά. Αλλά και αρκετός κόσμος από τις γύρω περιοχές, κυρίως χαμηλού εισοδήματος, έφτανε  ως εκεί με τα πόδια, περπατώντας για αρκετές ώρες. (Φαίνεται πως το όνομα του Wilson Pickett - και όχι μόνο - ήταν ήδη αρκετά γνωστό). Μέχρι αργά το απόγευμα ένας μεγάλος αριθμός συνέχιζε να καταφθάνει στην πλατεία, μιας και όλοι ήξεραν ότι το γλέντι θα κρατούσε μέχρι το πρωί. Οι αστυνομικοί της περιφρούρησης αποδείχθηκαν από τους πιο ένθερμους οπαδούς και συχνά δεν κατάφερναν να συμπεριφέρονται όπως θα έπρεπε, αφήνοντας την υπηρεσία και "ρίχνοντας" το στον χορό.
Σε αυτή την  μοναδική πολιτιστική ανταλλαγή μεταξύ των δύο ηπείρων οι Αμερικανοί καλλιτέχνες θα μοιραστούν την ίδια σκηνή με μερικούς σπουδαίους Γκανέζους μουσικούς, κάποιοι από τους οποίους ίσως μας είναι εντελώς άγνωστοι.
Πρόκειται για τους:

The Magic Aliens, αργότερα The Psychedelic Aliens, μια δημοφιλή Afro-Rock μπάντα που την γνωρίσαμε τελευταία χάρη σε μια πρόσφατη επανέκδοση. Οι Aliens (αρχικό όνομα του γκρούπ) μόλις είχαν επιστρέψει στην Γκανα, μετά από μιά μεγάλη περίοδο συναυλιών, κυρίως στην Νιγηρία, όπου και διαμόρφωσαν τον χαρακτηριστικό Afro-Psych ήχο τους.
Charlotte Dada ('Dadah' ή 'Daddah'), το κορίτσι με την "χρυσή φωνή" που ξεκίνησε στα '60ς με τους Uhuru Dance Band, και έγινε ιδιαίτερα γνωστή με την διασκευή του τραγουδιού των Beatles "Don't Let Me Down".

 Charlotte Dada - "Don't Let Me Down"
                    
Guy Warren, (The Divine Drummer), γνωστός και ως Kofi Ghanaba, ένας από τους πρώτους μουσικούς της Αφρική που έπαιξε με Αμερικανούς Jazzίστες και για πολλούς ο πατέρας της Afro-Jazz. (περισσότερα στο Δισκορυχείον του Φ. Τρούσα).  
The Anansekromian Zounds, η  "house band" του Συμβουλίου των Τεχνών.
Kwaa Mensah, σπουδαίος κιθαρίστας & πρωτοπόρος της μουσικής Highlife, ένας από τους δημοφιλέστερους μουσικούς στα χρόνια μετά τον 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο. Ο όγκος των εγραφών του σε δίσκους 78 στροφών είναι τεράστιος (κάποιες εκτιμήσεις ανεβάζουν τον αριθμό σε περίπου 500).

The Damas Choir, ίσως το πιό σημαντικό φωνητικό συγκρότημα της χώρας από το 1940, με επικεφαλής τον Ishmael Adams.
The Kumasi Drummers, ένα γκρούπ από την περιοχή του Ashanti.
Επίσης οι Les McCann και  Eddie Harris  έπαιξαν ένα μέρος του set τους με τον Amoah Azangeo, έναν "μάγο" και αρχηγό ενός μικρού χωριού, που έπαιζε "Fra-Fra calabash" (πρόκειται μάλλον γιά ένα κρουστό, που σε αντίθεση με τις μαράκες απαιτεί και ένα είδος ταχυδακτυλουργίας).
Στην συνέχεια ο Azangeo θα ενταχθεί στο Afro-Rock συγκρότημα των Basa Basa Sounds.
Δυστυχώς στο ντοκιμαντέρ του Denis Sanders, που καταγράφει την συναυλία και που κυκλοφόρησε τον Αύγουστο του 1971 (επανεκδόθηκε σε DVD + CD το 2004) οι περισσότεροι Αφρικανοί μουσικοί δεν εμφανίζονται πουθενά. Ας ελπίσουμε ότι αυτές οι παραστάσεις έχουν επίσης κινηματογραφηθεί, ότι τα βίντεο βρίσκονται "πεταμένα" κάπου στα αρχεία της MGM και ότι κάποιος κάποια στιγμή θα ενδιαφερθεί να τα φέρει στο φως.
H συναυλία  θα ξεκινήσει γύρω στις 5 το απόγευμα με τους Kumasi Drummers, ενώ αμέσως μετά θα παίξουν οι Aliens. Στη συνέχεια, οι Voices Of East Harlem θα είναι οι πρώτοι Αμερικανοί καλλιτέχνες στην σκηνή., που θα ξαναβγούν στο φινάλε της συναυλίας, τα ξημερώματα της άλλης μέρας. Θα ακολουθήσουν οι Damas Choir, "κλέβοντας" την καρδιά της Mavis Staples με τις ωραίες φωνητικές αρμονίες τους, και από εκεί και πέρα το "χάος".  Κανείς δεν μπορεί να θυμηθεί με ακρίβεια την σειρά των εμφανίσεων και τις λεπτομέρειες του κάθε set. Φαίνεται όμως πως κάθε Αμερικανός καλλιτέχνης θα παίξει για περίπου 30 - 45 λεπτά, πιθανότατα  με την ακόλουθη σειρά: Les McCann & Eddie Harris, Santana, Roberta Flack, Aik & Tina Turner και Wilson Pickett. Σύμφωνα με τις μαρτυρίες εφημερίδας, ο Pickett θα βγει στην σκηνή μεταξύ 4:30 και 5:15 το πρωί. Θα ανοίξει το show του με το "In The Midnight Hour" και έχοντας αφαιρέσει από αυτό όλες του τις μπαλάντες, θα κλείσει με το "Land Of 1000 Dances". Τι ακριβώς συνέβη μεταξύ 5:15 και  6:45, που επανεμφανίστηκαν τα παιδιά από το Harlem, είναι αδύνατο να εξακριβωθεί.

Στον απόηχο του Soul to Soul πολλά μπορεί να πει κανείς. Τόσο για την Tina Turner που μάγεψε τον αντρικό πληθυσμό, όσο και για την μοναδική εμφάνιση του Pickett, που λίγο αργότερα δήλωσε: ‘The Soul To Soul concert was the wildest of my career. It has got to be the wildest, most exciting place we'll ever play ... anytime, anywhere.’

Από όλους όμως τους καλλιτέχνες που έπαιξαν εκείνο το βράδυ ο Santana είχε αναμφισβήτητα τον μεγαλύτερο αντίκτυπο στην νέα γενιά των μουσικών της περιοχής. Με πολλά κρουστά, όμορφες πολυρυθμίες και με τον Willie Bobo στις τιμπάλες, σίγουρα ήταν ο πιο "Αφρικανός" απο όλους. Αλλά αυτό που έκανε με την Latin μουσική και το Rock ήταν που έδωσε την μεγάλη ώθηση στο "Afro-Rock" εκείνης της περιόδου. Η εξίσωση ήταν προφανής, αν μπορεί να παντρευτεί η Λατινική μουσική με το Rock, τότε μπορεί να γίνει το ίδιο και με την Αφρικανική μουσική. Η συναυλία στην Άκκρα είχε φέρει τα πάνω κάτω, αναζωπυρώνοντας και το ενδιαφέρον της μουσικής βιομηχανίας των πρώην βρετανικών αποικιών της Δυτ. Αφρικής. Ενώ οι Fela Kuti & Segun Bucknor στο Lagos και οι Osibisa στο Λονδίνο έκαναν ότι έκαναν, μια "Αfro-Fusion" σκηνή γεννιόταν με συγκροτήματα όπως οι: Blo, Mono Mono, Ofo and Black Company, Ofege στην Νιγηρία και  Boombaya, Zonglo Bliz, Sawaaba Soundz, Big Beats, Hedzoleh Soundz στην Γκάνα. Ονόματα που μας είναι λίγο - πολύ γνωστά, μέσα από κάποιες πρόσφατες επανεκδόσεις & συλλογές, και την "τρέλα" των τελευταίων χρόνων για αυτές τις μουσικές (θύμα της οποίας είμαι και εγώ).
(Το κείμενο αυτό, στο μεγαλύτερο μέρος, βασίστηκε σε μια εκτενή ανάρτηση του καλού blog muthaphukkin, που αξίζει τον κόπο να την διαβάσετε ολόκληρη εδώ).

--------------------------------------------------- ................................................

Music Box (1) ... & καλή σας ακρόαση ...

Οι Rail Band στα χρόνια του ΄70

Oι Rail Band είναι ίσως η πιο θρυλική ορχήστρα του Μάλι. Με έδρα της το "Buffet Hôtel de la Gare de Bamako", στο ένα άκρο της σιδηροδρομικής γραμμής μεταξύ Μάλι και Σενεγάλης, υπήρξε καθ' όλη την δεκαετία του '70 μία από τις σημαντικότερες μπάντες της Δυτ. Αφρικής και αποτέλεσε εφαλτήριο για τις σταδιοδρομίες πολλών σπουδαίων μουσικών, όπως οι Djelimady Tounkara, Salif Keita, Mory Kante & Tidiani Koné.

Όλα ξεκίνησαν περί τα τέλη  του 1969, σε μια περίοδο που το στρατιωτικό πραξικόπημα του Moussa Traore (ήδη από το 1968) είχε προβεί σε μεγάλες περικοπές στις τέχνες, διακόπτοντας βίαια την πολιτιστική ανάπτυξη που γνώρισε η χώρα τα προηγούμενα χρόνια. Ο πρώτος πρόεδρος (Modibo Keita), είχε δημιουργήσει ένα σύστημα περιφερειακών και εθνικών συγκροτημάτων, καθώς πίστευε ότι η μουσική ήταν ένας τρόπος να προωθηθεί η ιδέα της ενότητας και της αφρικανικής ταυτότητας στο νεαρό & "πολυπολιτισμικό" αυτό έθνος. "They broke everything Modibo Keita had made" -θυμάται ο Djelimady Tounkara- "national dance troupe, national band, national theater....Broken, broken, broken".

Σε μια προσπάθεια αντιμετώπισης της νέας αυτής κατάστασης, η διεύθυνση της Εταιρίας Σιδηροδρόμων του Μάλι θα προβεί στην χορηγία για την δημιουργία μιας μπάντας που θα έπαιζε στο ξενοδοχείο δίπλα στο σιδηροδρομικό σταθμό του Bamako. Εκείνα τα χρόνια η περιοχή γύρω από τον σιδ. σταθμό αποτελούσε το κέντρο της διασκέδασης για μια ευρεία πελατεία, αποτελούμενη από ανθρώπους της νύχτας, επιχειρηματίες, ταξιδιώτες, κυβερνητικούς αξιωματούχους, διπλωμάτες, λάτρεις της μουσικής, πόρνες κλπ.

Τελικά το Υπουργείο Πληροφοριών αποφάσισε την χρηματοδότηση της ορχήστρας, μετά από αίτημα του Ali Dialo (διευθυντή του ξενοδοχείου), στα πλαίσια ενός προγράμματος για τον τουρισμό. Κάπως έτσι γεννιούνται οι Rail Band de Bamako, που εξαρτώνται άμεσα από το Δ.Σ. των Σιδηροδρόμων, με σκοπό την διασκέδαση των ταξιδιωτών και των πελατών του ξενοδοχείου, αλλά και τον εκσυγχρονισμό της λαογραφίας της χώρας.

Η δημιουργία της ορχήστρας ανατέθηκε στον griot & σαξοφωνίστα Tidiani Koné (1926-2001), έναν εξαιρετικό και παράλληλα υποτιμημένο jazzman, που οδήγησε την μουσική του Μάλι πέρα από τις ως τότε αφροκουβανέζικες & ευρωπαϊκές επιρροές. Πρώην μέλος της "Orchestre National Α", ξεκίνησε παίζοντας παραδοσιακά όργανα, όπως n'goni και φλάουτο, και είναι ο πρώτος που εισήγαγε το σαξόφωνο στην Manding μουσική. Πολλοί τον τοποθετούν δίπλα στους Momo Wandel & Manu Dibango. Ο Tidiani είχε ακούσει για έναν εικοσάχρονο τραγουδιστή & κιθαρίστα, ο οποίος είχε "χρυσή φωνή" και ονομαζόταν Salif Keita. Απόγονος του Soundjata, ιδρυτή της αυτοκρατορίας Mandingo το 13ο αιώνα, ο Keita ήταν ένας από τους ευγενής. Στην αρχή  φαίνεται πως αρνήθηκε την συμμετοχή του στην ορχήστρα, από τον φόβο του χλευασμού (λόγω του αλφισμού του) και της μη griot καταγωγή του, παρόλο που ήταν άστεγος και ανίκανος να εργαστεί  λόγω της κακής όρασης. Λέγετε πως εμφανίστηκε για πρώτη φορά (τον Μάρτιο του 1970) με μια πετσέτα γύρω απ' το κεφάλι του, στο πίσω μέρος της σκηνής.

Οι δυο τους (Tidiani & Salif), μαζί με τον ρυθμικό κιθαρίστα Mamoutou Diakité, είναι και τα ιδρυτικά μέλη της μπάντας, που θα στελεχωθεί και από τους: TImbales - Marius, Percussion - Abdouramane Koumaré, Guitars - Nabé Baba & Ousmane Sogodogo. Οι Rail Band θα αρχίσουν να παίζουν σε μόνιμη βάση στο μπαρ του "Le Buffet Hôtel de la gare" και πολύ γρήγορα θα αποκτήσουν μεγάλη φήμη σε όλη την Δυτ. Αφρική, κυρίως χάρη στην ερμηνεία του Keita στο Mande "ρεπερτόριο". Η επιτυχία αυτή επισφραγίστηκε  λίγους μήνες αργότερα με την κυκλοφορία του πρώτου άλμπουμ: Orchestre Rail-Band de Bamako (1970), που περιλαμβάνει και την περίφημη απόδοση του έπους της Soundiata (Sunjata) από τον Salif.

Μέσα στα επόμενα χρόνια το συγκρότημα θα βρίσκεται σε συνεχή αναβρασμό με αρκετές καινοτομίες & αλλαγές στην σύνθεση του. Ο "εξηλεκτρισμός" και η δυναμική συγχώνευση της jeliya  και άλλων παραδοσιακών μορφών της μουσικής του Μάλι με το rock, το blues, το funk και την latin μουσική ήταν ιδιαίτερα τολμηρή, και η επιρροή της είναι  ισχυρή ακόμη και σήμερα. Η μπάντα έγινε ένα πραγματικό εργαστήρι για πειραματισμό, ειδικά μετά την ένταξη του κιθαρίστα Djelimady Tounkara, που αντικατέστησε τον Nabé Baba, και του νεαρού τραγουδιστή & πολυοργανίστα Mory Kanté.

Γεννημένος στην Γουινέα και μεγαλωμένος στο Μάλι, ο Mory Kanté, που έπαιζε balafon και αργότερα έγινε διάσημος ως βιρτουόζος της κόρα, μπήκε στο συγκρότημα ένα χρόνο μετά τον Salif Keita και στην αρχή έπαιζε κιθάρα. Αλλά πραγματική φιλοδοξία του ήταν να τραγουδήσει. Η ευκαιρία που ζητούσε του δόθηκε από τον Tidiani, καθώς η Mandingo λαογραφία βασίζεται συχνά σε ντουέτα, όπου κάθε ένας από τους τραγουδιστές ερμηνεύει κάποιον από τους χαρακτήρες της αφήγησης. Σύντομα ένας ισχυρός ανταγωνισμός θα αναπτυχθεί μεταξύ των δύο τραγουδιστών, που θα έχει σαν αποτέλεσμα την αποχώρηση του Keita από την μπάντα (1973 ή 74) και την προσχώρηση του στο "αντίπαλο" συγκρότημα των: Les Ambassadeurs. (Η αντιπαλότητα των οικογενειών Keita & Kanté επεκτείνεται πάνω από 700 χρόνια, όταν ο Soudjata Keita, πρώτος αυτοκράτορας των Manding, ήρθε σε σύγκρουση με τον Soumagoro Kante, ηγέτη των σιδηρουργών και τον οδήγησε στην εξορία). Ο Mory θα είναι τώρα ο τραγουδιστής των Rail, μαζί με τον Magan Ganessy να ερμηνεύει στην γλώσσα των Bambara & τον Djelimady Sissoko.

Περίπου την ίδια περίοδο (με τον Mory) ο Djelimady Tounkara θα γίνει και αυτός μόνιμο μέλος της ορχήστρας. Είχε συνεργαστεί μαζί της στην αρχή, πριν φύγει για ένα μικρό διάστημα στο Dakar, παίζοντας στην house band του Miami club. Με προϋπηρεσία στην Orchestre National (μαζί με τον Tidiani  Koné) θα εξελιχθεί σε έναν από τους σπουδαιότερους κιθαρίστες της Δυτ. Αφρικής και δεν θα αργήσει να γίνει ο ενορχηστρωτής & το μεγάλο αστέρι του γκρουπ.

Εμπνευσμένος από την παράδοση, είχε εκσυγχρονίσει & προσαρμόσει την ηλεκτρική κιθάρα ώστε να μεταφέρει το ηχόχρωμα, τον χαρακτήρα και τον τρόπο παιξίματος των παραδοσιακών οργάνων (kora, balafon, n'goni ), αποτελώντας έτσι πηγή έμπνευσης για μια ολόκληρη γενιά μουσικών.

Για τον εξίσου μεγάλο κιθαρίστα Kante Manfila και το σύντομο πέρασμα του από τους Rail (λίγο πριν ακολουθήσει τον Salif στους Les Ambassadeurs), λίγα πράγματα είναι γνωστά και δύσκολο να διασταυρωθούν.

Παράλληλα η σύνθεση της μπάντας θα μεγαλώσει με την ένταξη ενός διευρυμένου κρουστού τμήματος (Drums, Bongos, Percussion), ενός τρομπετίστα και ενός ακόμα κιθαρίστα, που συνολικά έφταναν τους τέσσερεις!

Μία χαρακτηριστική "line up" εκείνης της περιόδου είναι: Vocals - Mory Kanté, Magan Ganessy, Sissoko Djelimady / Balafon - Mory Kanté / Drums - Pacheco / Bongos - Korobala / Percussion - Moussa Traore, Abdouramane Koumaré / Trumpet - Sourakata Cisse / Tenor and alto Sax - Kone Tidiani / Guitars - Djeliady Tounkara, Chiek Traore, Mamoutou Diakité, Ousmane Sogodogo.

Μέχρι το 1979 και με περίπου αυτή την σύνθεση, θα κυκλοφορήσουν μια πλειάδα μικρών & μεγάλων δίσκων (δισκογραφία  εδώ), που είναι αδύνατη η αναφορά σε όλους. Ενδεικτικά, αναφέρω κάποιες από τις εγγραφές που ξαναβγήκαν τελευταία στην επιφάνεια. Η πρώτη ηχογράφηση με τους Kanté & Tounkara στην σύνθεση είναι το: "Rail Band - Buffet Hotel de la Gare. Bamako" (1973), το οποίο επανεκδόθηκε πρόσφατα από την Superfly Records και περιέχει ένα  από τα ομορφότερα κομμάτια των Rail, το : "Duga".

... αλλά και το "Moko jolo", με την "à la James Brown" ερμηνεία του Mory Kante.

Το 1975 οι Rail Band, βρισκόμενοι στο δημιουργικό αποκορύφωμα τους, θα πάνε για περιοδεία στη Νιγηρία, όπου και θα ηχογραφήσουν 5 άλμπουμ, μεταξύ των οποίων και την σχεδόν 28λεπτη απόδοση της Soundiata από τον Mory (1975).

Ένας μεγάλος αριθμός των εγγραφών αυτής της περιόδου  έχει συμπεριληφθεί στην "τρίτομη" (έξι cd's) έκδοση της Belle Epoque series , όπου υπάρχει και η πρώτη εκτέλεση του "Mansa" (1975), από το: Rail Band - (Série Folk Rail 4")"  

Λίγο αργότερα ο Tidiani Koné θα αποχωρήσει από την μπάντα, για να συνεργαστεί στην συνέχεια με τους Οrchestre Polyrythmo de Cotonou. Είναι τότε που η γνωριμία του Mory με τον Fela και η εμφάνιση τους στο Παναφρικάνικο φεστιβάλ στο Lagos (1977) θα αποτελέσουν αφορμή για πειραματισμό με τον afrobeat ήχο. Το “Sinsimba” (1977), αλλά και "Dugu Kamaleba, που κυκλοφόρησε μόλις το 75, είναι 2 χαρακτηριστικά παραδείγματα.

Μέχρι το 1979 και την επιστροφή της ορχήστρας στο Μάλι, πολλά πράγματα θα έχουν αλλάξει. Ο Mory Kante θα ξεκινήσει σόλο καριέρα, ο Tidiane Koné έχει μετακινηθεί στο Μπενίν και ο Djelimady Tounkara θα διακόψει για λίγο καιρό την συνεργασία του, προκειμένου να μείνει κάποιο χρονικό διάστημα στο Αμπιτζάν. Από εδώ και πέρα ξεκινάει η "τρίτη περίοδος" των Rail Band, που επικεντρώνεται κυρίως γύρω από τον Tounkara.

Πηγές: Parisdjs, Afropop, Muzikifan, Womad.org

Karantamba - Ndigal

Για τον Bai Janha (Sweet Fingers) έχω αναφερθεί εδώ. Προσθέτω μόνο λίγα λόγια παραπάνω, παρμένα απο το "Press Release" της νέας δουλειάς του Αδαμάντιου Καφετζή (Teranga Beat). Ως κιθαρίστας, band leader, συνθέτης, στιχουργός ή ενορχηστρωτής, συμμετείχε σε πολλά συγκροτήματα της Γκάμπια, από την δεκαετία του ΄60 έως τις αρχές του ΄80, όπως οι Black Star, Whales Band, Fabulous Eagles Band, Supreme Eagles Band, Gambia Police, Lords Band, Alligators, Super Alligators Band, Guelewar, Ifang Bondi και Tambato. Από τα τέλη της δεκαετίας του '70 και παράλληλα με την συμμετοχή του στους Ifang Bondi, θα αφιερωθεί ακόμα περισσότερο στην έρευνα των Manding παραδόσεων και την ενσωμάτωση σ' αυτές της σύγχρονης τεχνολογίας.

Κάπως έτσι το 1982 ο Bai θα σχηματίσει τους "Karantamba International Band", ένα σχολείο για νέους μουσικούς, με αντικείμενο την κατάρτιση τους στην μουσική και τις τέχνες και την προώθηση της πολιτιστικής ανάπτυξης. Μέσα σε έξι μήνες θα κυκλοφορήσουν την πρώτη τους κασέτα "Sira Nahal Saraba", ενώ θα ακολουθήσουν άλλα δύο άλμπουμ, τα "Lady Chilail Jawara" & "Gambia Mansakunda". Κάποιες όμως από τις ηχογραφήσεις που πραγματοποίησαν δεν εκδόθηκαν ποτέ. Μία απ' αυτές έλαβε χώρα στο Club "Sangomar" του τεχνικού Moussa Diallo (βλ.εδώ), στην πόλη Thiès της Σενεγάλης, στις 16 Αυγούστου 1984 και που σύντομα θα έχουμε την χαρά να την απολαύσουμε. Εν' αναμονή  λοιπόν της νέας κυκλοφορίας του "Teranga Beat" : Karantamba - Ndigal,  που την περιμένουμε στις 5 Μαρτίου ...
            

Αντιγράφω από το  "Press Release":  

"Teranga Beat proudly presents Bai Janha alias "Sweet Fingers" and his psychedelic steamroller Karantamba. Composer, arranger, guitar player of Guelewar & Ifang Bondi, Bai Janha is undisputedly the most important musician to have come from Gambia. Band leader of the groups Black Star, Whales Band, Fabulous Eagles & Supreme Eagles, founder of the group Alligators who later became the Guellewar, Bai is the one who created the unique psychedelic sound in the region of Sene-Gambia, mixing traditional compositions with Soul. This record presents Bai Janha with his last group, Karantamba, a school for young musicians, in a totally unreleased recording, recorded in Thiès (Senegal) at "Sangomar" Club the 16th of August 1984. The double gatefold LP's liner notes and CD's booklet include more information and photographs outlining all the way of the living legend's musical career and the wicked percussive rhythms and compositions of this album. We hope you will enjoy!"



Πηγή: http://beyond-buzz.blogspot.com/p/karantamba-ndigal.html