Αν στη Νιγηρία ήταν ο Fela, στην Γκάνα ήταν σίγουρα ο Ebo. Άλλωστε, οι δύο τους συναντήθηκαν στο Λονδίνο στις αρχές του 60, όταν και σπούδαζαν μουσική, συνάντηση καθοριστική για τη διαμόρφωση της μετέπειτα πορείας (και του ήχου) αμφοτέρων. Κιθαρίστας, συνθέτης, band leader, παραγωγός & ενορχηστρωτής, μα πάνω απ' όλα καινοτόμος και αναμορφωτής της μουσικής της χώρας του (του highlife) -μπολιάζοντας την με στοιχεία της αντίστοιχης αφροαμερικάνικης (jazz, funk κλπ), ο Ebo παρέμενε ενεργός μέχρι και τα τελευταία του, κυκλοφορώντας δίσκους (πρόπερσι -στα 88 του), δίνοντας συναυλίες και παίζοντας σε διάφορα φεστιβάλ ανά τον κόσμο, αλλά και διδάσκοντας μουσική στο Πανεπιστήμιο της Γκάνας. Έφυγε προχθές, 7 Φεβρουαρίου 2026, ένα μήνα μετά τα ενενηκοστά γενέθλια του...
200 άλμπουμ και 800 singles είναι πάνω κάτω η κληρονομιά της Essiebons,
της ιστορικής ετικέτας της Γκάνα, που άνθησε την δεκαετία του 70 &
που ψηφιοποιείται τα τελευταία χρόνια χάρη στην φροντίδα του 82χρονου
πλέον Dick Essilfie Bondzie, ιδρυτή και παραγωγού του label. Και ενώ για πάνω από δέκα χρόνια ο Mr Essiebons
(όπως αποκαλείται ο Bondzie) είχε σχεδόν αποστρατευτεί, σήμερα "ξεσκονίζει" τα master tapes της εταιρείας του, δίνοντας
μια δεύτερη ευκαιρία τόσο στον εαυτό του, όσο και στην μουσική παραγωγή
μιας ολόκληρης περιόδου.
Μέρος αυτού του υλικού έχει ήδη δει αξιοποιηθεί, κυρίως μέσα από τις επανεκδόσεις της Analog Africa, αλλά και της Soundway ή της Hippo Records, φέρνοντας στο φως σπάνια μέχρι πρότινος άλμπουμ ή κομμάτια καλλιτεχνών, όπως των σπουδαίων CK Mann και Ebo Taylor, του "πολύ" Gyedu-Blay Ambolley, και σχετικά πρόσφατα του αινιγματικού Rob"Roy" Raindorf.
Τα τελευταία καλά νέα για την Essiebons μας έρχονται από τοsoundcloud,
όπου εδώ και ένα μήνα περίπου έχει ξεκινήσει να αναρτά το αρχείο της,
σημαντικό μέρος του οποίου φαίνεται να είναι ακυκλοφόρητο.
Από την δεκαετία του 1950, με τηνλαϊκή μουσικήHighlife,μέχρι και τις αρχές του 1970, με το Afro-Rock, η Γκάνα βρισκόταν στην πρώτη γραμμή της μουσικής παραγωγής της Αφρικής. Με ανανεωμένο το ενδιαφέρον της μουσικής βιομηχανίας, μετά από το festival Soul to Soul, η χώρα - περί τα μέσα των 70ς - έφτασε να έχει 4 στούντιο ηχογράφησης και 2 εργοστάσια κοπής βινυλίου, παράγοντας εκατοντάδες χιλιάδες δίσκους τον χρόνο. Το ένα εξ' αυτών (και το πρώτο που λειτούργησε το 1969) ήταν τοRecord Manufacturers of Ghana Ltd (το άλλο της Ambassador Records),συνιδιοκτησίας τηςPolygramκαι του πατέρα του Dick Essilfie Bondzie (κατ΄ άλλουςτου ίδιου του Dick), σηματοδοτώντας την εποχή του "33 1/3 rpm LP".
Πρώην λογιστής και από τα τέλη του 1950διανομέας Αφρικάνικης μουσικής (πιθανόν και ιδιοκτήτης δισκάδικου)ο Bondzie διέθετε τα αρχεία του σε ραδιοφωνικούς σταθμούς και καταστήματα, έως ότου αποφάσισε να κάνει ο ίδιος τις ηχογραφήσεις. Έτσι το 1969 θα ιδρύσει τηνEssiebons/Dix records, που μαζί με εταιρείες όπως η Gapophone, αλλα και οιAmbassador (Ghana), Polygram (Ghana) κλπ, θα πρωταγωνιστήσουν στο μεγαλύτερο μέρος της δεκαετίας του '70.
Essiebons - Από το: Popular Music of the World
"Το label της Essiebons λειτουργεί στην Γκάνα από
το 1969. Ιδρύθηκε από τον Dick Essilfie Bondzie, πρώην λογιστή και
ιδιοκτήτη δισκάδικου, του οποίου ο πατέρας ήταν συνιδιοκτήτης του RMGL του
πρώτου εργοστάσιου κοπής βινύλιου (με πρέσα). Η Essiebons κυκλοφόρησε το πρώτο «εγγενές» LP της χώρας, το 1970, και
πολύ γρήγορα κέρδισε τον πρώτο χρυσό δίσκο για την Γκάνα, με
το άλμπουμ τωνDr .K Gyasl and His Noble Kings(Τhe High Life Doctor),
το 1972.O Essilfie Bondzie υπήρξε παραγωγός σε μια
πλατιά γκάμα καλλιτεχνών και ηχογράφησε μαζί τους πολλούς δίσκους. Από
τονKoo Nimo, τονpalm –wineφολκ τροβαδούρο(palm-wine: είδος φοίνικα
που ευδοκιμεί στην Αφρική και βγάζει κρασί και ζάχαρη, palm-wine music:
είδος μουσικής από τη Δυτική Αφρική , ένα μείγμα από calypso του
Τρίνινταντ και Socca) μέχρι διάφορες μπάντες πνευστών & φωνητικά
γκρουπ. (Ebo Taylor,F. Kenya, Gyedu Blay Ambolley, Rob, Paapa Yankson ,
Apagya ShowBand, Sir Victor Uwaifo είναι
μερικά μόνο από τα ονόματα που ηχογράφησαν για την Essiebons).Η
μεγαλύτερη επιτυχία του Bondzie, ήταν με τον CK Mann, ο όποιος
- μαζί με τους Carousel 7 - ανανέωσε τοhighlife (την λαϊκή μουσική
της
Γκάνα) στα μέσα της δεκαετίας του 70. Επίσης έκανε
και κάποιες ηχογραφήσεις με τούς Κονγκολέζους (Ζαϊρινούς τότε) Henry Bowane(διάσημο
κιθαρίστα &
συνθέτη) , την θρυλική μπάντα των Zalko Lang Langaκαι τον
«διεθνή» Sam Mangwana.
Μέχρι το 1978, το βινύλιο ήταν κυριολεκτικά
δυσεύρετο στην Γκάνα. Αυτό εμπόδιζε την παραγωγή δίσκων και, σε
συνδυασμό με τις άθλια οικονομική κατάσταση που συνεχώς χειροτέρευε, η
τοπική μουσική βιομηχανία οδηγήθηκε σε μεγάλη παρακμή. Τις
μεταλλικές μήτρες για τα στέρεο άλμπουμ παλιότερα τις προμήθευε η
Polygram της Νιγηρίας, αλλά όταν αργότερα η εταιρεία «ιθαγενοποιήθηκε»
οι πλάκες έπρεπε να προμηθευτούν από την Κένυα. Τότε η Essiebons έψαξε
να βρει άλλους τρόπους να προωθήσει τη μουσική της. Το 1979,
πολλοί καλλιτέχνες της εταιρείας, εμφανίστηκαν στην(ανεξάρτητη) ταινία
(video) Roots to Fruits, η οποία προβλήθηκε για πολύ λίγο στην Γκάνα το 1982. Η εταιρεία συνέχισε την δράση της κυκλοφορώντας κασέτες, και μέσα στη δεκαετία του
90 ο Bondzie παραχώρησε τα δικαιώματα από κάποιες παραγωγές σε
διάφορες ευρωπαϊκές εταιρείες για την επανέκδοση κάποιων άλμπουμ που είχαν
ηχογραφηθεί στην Essiebons." ◄●►◄●►◄●►◄● ►◄●►◄●►◄●►◄●►◄●►◄●►◄●►◄●►◄● ►◄●►
Ωστόσο τα πράγματα, όχι μόνο για την μουσική βιομηχανία αλλά και για ολόκληρη την χώρα, άρχισαν να αλλάζουν δραματικά από τα τέλη της δεκαετίας του 1970, λόγω της κακής οικονομική διαχείριση του καθεστώτος Acheampong. H οικονομία της Γκάνας ήταν πλέον στα όρια της κατάρρευσης. Το
κατά κεφαλήν ακαθάριστο εγχώριο προϊόν (ΑΕΠ) παρουσίαζε αρνητική
ανάπτυξη, σημειώνοντας μείωση κατά 3,2 %
ανά έτος, την περίοδο 1970 - 1981. Ο περιορισμός της παραγωγής
του κακάο κατά το ήμισυ, από τα μέσα της δεκαετίας του 1960 έως τα τέλη της δεκαετίας του 1970, μείωσε δραστικά και το μερίδιο της
Γκάνας στην παγκόσμια αγορά, με αποτέλεσμα η παραγωγικότητα και το βιοτικό επίπεδο να έχουν πέσει δραματικά. Θα ακολουθήσει μια περίοδος πολιτικής αστάθειας, με δύο πραξικοπήματα (1979 & 1981) έως ότου μια στρατιωτική κυβέρνηση, υπό την ηγεσία του J. J. Rawlings, έρθει στην εξουσία. Κάτι που θα σημάνει και το τέλος της νυχτερινής ζωής στην χώρα.
Το νέο καθεστώς θα προβεί σε απαγόρευση της νυκτερινής κυκλοφορίας για δυόμιση περίπου χρόνια (1982-4) και επιβολή μαζικών εισαγωγικών δασμών (φόρο πολυτελείας 160 %) για τα μουσικά όργανα.
Ως αποτέλεσμα, η μουσική βιομηχανία, (που ήδη από τα τέλη του 70 είχε σημειώσει πτώση της παραγωγής της στο 1/4) να υποχωρήσει σημαντικά. Τα συγκροτήματα δεν μπορούν πλέον να αποκτήσουν τον εξοπλισμό τους, η μουσική σκηνή μετά την απαγόρευση θα καταρρεύσει, πολλοί καλλιτέχνες θα εγκαταλείψουν την Γκάνα, και μόνο ένα λειτουργικό στούντιο ηχογράφησης θα απομείνει στην χώρα. Μουσικοί & μουσική παραγωγή θα "μετακομίσουν" στον χώρο της εκκλησίας και στις επιδοτούμενεςgospel highlife bands, αφού ως γνωστόν η θρησκεία δεν φορολογείται. Παράλληλα οι disc jockeys (spinners) των μικρών, και πολλές φορές κινητών, disco (ντισκοτέκ-παράγκες) θα καταλάβουν σταδιακά τις μεγάλες πίστες και τα nightclubs, ενώ η κασέτα (πειρατική της περισσότερες φορές) και το φθηνό video θα αποτελέσουν τους νέους τρόπους προώθησης της μουσικής. Σύμφωνα με τον Miles Cleret της Soundway Records: "Η Polygramθα εγκαταλείψει την λειτουργία της στην Γκάνα πηγαίνοντας πίσω στη Νιγηρία, και αφήνοντας τον DickEssilfie-Bondzieνα ασχοληθεί με το χάος. Το εργοστάσιο στην Άκκρα θα κλείσει και αργότερα θα λεηλατηθούν όλα τα αποθέματα του". Το ίδιο θα πράξει και η Ambassador. Ο Bonzie θα προσπαθήσει να ορθοποδήσει την εταιρεία του με την παραγωγή video και κασέτας (όπως είδαμε), αλλά μάλλον δεν θα τα καταφέρει ... ◄●►◄●►◄●►◄● ►◄●►◄●►◄●►◄●►◄●►◄●►◄●►◄●►◄● ►◄●►
Δενείναι τυχαία η επιλογή του Ebo Taylor στην παραπάνω φωτογραφία. Μετά την επιστροφή του από το Λονδίνο, και τις εκεί μουσικές σπουδές του, θα γίνει "in-house" ενορχηστρωτής και μουσικός παραγωγός για την ετικέτα της Essiebons (όπως επίσης για ένα διάστημα και για την Gapophone), καταγράφοντας εκεί μερικά από τα σημαντικότερα σόλο έργα του.Το "Feel Alright",που παραθέτω πιο κάτω, είναι ένα από τα ακυκλοφόρητα κομμάτια του που έχουν αναρτηθεί στο soundcloud,ίσως από την περίοδο της πολιτικής αστάθειας ...
1. Guy Warren: Africa Speaks, India Answers (feat. Amancio D' Silva - guitar) / Afro Jazz (1969) - Ghanaian 2. Gasper Lawal: Omi Leniyon / Abio'sunni (1985)
- Nigerian 3. Mustapha Tettey Addy: Herbal Man / Come and Dance (1992) - Ghanaian
4. Solomon Ilori And His Afro-Drum Ensemble: Gbogbo Omo Ibile (Going Home) / African High Life (1963-64) - Nigerian 5. Ginger Johnson and his African Messengers: Talking Drum / African Party (1967) - Nigerian
6. Obo Addy: Africa Speaks, America Answers / Obo (1984) - Ghanaian
7. Babatunde Olatunji - Ife L'oju L'aiye / Dance to the Beat of my Heart (1986) - Nigerian
8. Anthony "Reebop" Kwaku Bah: 200 To 500 Years Ago / Anthony Reebop Kwaku Baah (1973) - Ghanaian
9. Okyerema Asante feat. Plunky Nakabinde: Sabi / Drum Message (1976-77) - Ghanaian
10. Najite (Agindotan) and Olokun Prophecy: Showtime / Africa Before Invasion (2003) - Nigerian
11. Jimi Tenor And Tony Allen: Darker Side Of Night / Inspiration Information 4 (2009) - Nigerian
Ήταν τέλη Φεβρουαρίου - αρχές Μαρτίου του 1971, όταν πάνω από 130 Αμερικανοί πολίτες
επιβιβάστηκαν σε ένα αεροπλάνο, στο αεροδρόμιο Κένεντι της Νέας Υόρκης, με προορισμό την Άκκρα της Γκάνας. Μεταξύ αυτών και οι: Ike & Tina
Turner, Les McCann & Eddie Harris, Roberta Flack, Santana, Willie
Bobo, Staple Singers, Voices of East Harlem και ο Wilson Pickett, που
ταξίδεψαν ως εκεί για να λάβουν μέρος σε μια μουσική γιορτή, στα πλαίσια
του 14ου εορτασμού της ανεξαρτησίας της χώρας από τη βρετανική
αποικιακή κυριαρχία (την πρώτη αφρικανική χώρα στη σύγχρονη εποχή που
έγινε αυτοτελές ανεξάρτητο κράτος). Γιά τους περισσότερους όμως ήταν και
ένα ταξίδι στην προγονική πατρίδα, με σκοπό την ανακάλυψη της ιστορίας της, και
της σύνδεσης τους με την ψυχή της Αφρικής μέσω της μουσικής.
Η
Γκάνα (πρώην Χρυσή Ακτή) μετά την κήρυξη της ανεξαρτησίας της, στις 6
Μαρτίου 1957, είχε κάνει μια σειρά από προσπάθειες για να συνδεθεί με
τους Αφρο-Αμερικανούς, μερικοί από τους οποίους - όπως οι Maya Angelou,
WEB DuBois και George Padmore - έζησαν εκεί για κάποιο χρονικό
διάστημα. Ήδη από τα μέσα της δεκαετίας του 1960, η Angelou είχε
προτείνει στην κυβέρνηση του πρώτου προέδρου Kwame Nkrumah να φέρει
κάποιους Αφρο-Αμερικανούς καλλιτέχνες στην χώρα, μια προσπάθεια που δεν
καρποφόρησε ποτέ , καθώς λίγο αργότερα ο Nkrumah θα καθαιρεθεί από το
στρατιωτικό πραξικόπημα του 1966.
Το σχέδιο αυτό δεν
εγκαταλείφθηκε ποτέ, και θα ξαναζωντανέψει στις αρχές του 1970 από τον
λευκό δικηγόρο Ed Mosk και την συζύγου του Fern, που είχαν εργαστεί
εκείνη την περίοδο στη Δυτική Αφρική, στην κινηματογραφική διασκευή του
βιβλίου του Νιγηριανού συγγραφέα Chinua Achebe: "Things Fall Apart".
Αλλά και του γιου τους Tom, που είχε την ιδέα για ένα 'West African
Woodstock'. (Αν και η Maya είχε ξαναπροσπαθήσει να έρθει σε κάποια επαφή
με το νέο
καθεστώς, δεν φαίνεται να έχει σχέση με την όλη διοργάνωση).
Μάλιστα,
λίγους μήνες πριν, σκόπευαν να κινηματογραφήσουν την συναυλία του James
Brown στο Lagos της Νιγηρίας, χωρίς όμως κάποιο αποτέλεσμα. Μετά από
πολλές περιπέτειες με το Συμβούλιο Τεχνών της Γκάνας και την αναζήτηση
κεφαλαίων, ο Ed μαζί με τον παραγωγό Richard Bock (επικεφαλής της
Pacific Jazz & World Pacific Records) θα έρθουν σε συμφωνία με την
κυβέρνηση, χάρη στην συμβολή του καλλιτέχνη & διανοούμενου Saka
Acquaye, και την εν΄μέρει χρηματοδότηση της συναυλίας από την Atlantic
Records (με αντάλλαγμα τα δικαιώματα κυκλοφορίας ενός LP).
Δεν
γνωρίζουμε το ακριβές σκεπτικό της επιλογής των καλλιτεχνών (ίσως η
Atlantic να έβαλε το χεράκι της), φαίνεται όμως ότι σκοπός ήταν να
παρουσιαστεί ένα πανόραμα της σύγχρονης Αφρο-Αμερικάνικης μουσικής. Οι Les McCann & Eddie Harris ήταν από τους κύριους εκφραστές της Soul-Jazz σκηνής. Η Roberta Flack εκπροσωπούσε το κίνημα της Μαύρης τραγουδοποιίας. Οι Ike & Tina Turner προφανώς το Rhythm and Blues, οι Staple Singers την παράδοση της μουσικής gospel και οι Voices Of East Harlem το πάντρεμα της gospel με το Rock και την Pop. Φυσικά εκεί ήταν και ο - "Soul Brother No 2" - Wilson Pickett, κύριος εκφραστής του "σκληρού" ήχου και της "deep Soul". Ο μόνος μη Αφρο-Αμερικανός ήταν ο Santana, που με την συμμετοχή του Willie Bobo
στην σύνθεση της μπάντας του, έμοιαζε να παίζει την πιό Αφρικάνικη
μουσική. Κάποιες πρώτες προσπάθειες είχαν γίνει και για την συμμετοχή
των Marion Williams, Aretha Franklin, James Brown , Booker Τ & MG's,
και του Fela Kuti, χωρίς όμως επιτυχία.
Ερχόμενοι στην Αφρική, οι περισσότεροι από τους καλλιτέχνες δεν είχαν καμία ιδέα για το τι θα συναντούσαν. "Coming from Harlem and being [a 12-year-old] African-American, I had not a bit of understanding of what Africa had to offer other than what was shown on TV in the Tarzan movies" είχε δηλώσει ο Kevin Griffin από τους Voices Of East Harlem. Αλλά και η Tina Turner δήλωσε επίσης άγνοια. Μόνο οι Mavis Staples & Les McCann είχαν αφιερώσει κάποιο χρόνο για να μελετήσουν την ιστορία της χώρας που θα επισκέπτονταν. Την προηγούμενη της συναυλίας οι περισσότεροι είχαν ταξιδέψει μέχρι το Cape Coast για να επισκεφτούν το κάστρο της "Al mina", που είχε χρησιμοποιηθεί ως "αποθήκη" σκλάβων την περίοδο του δουλεμπορίου. Ήταν όντως μια αφυπνιστική εμπειρία.
Την 6η Μαρτίου
1971, πάνω από 100.000 ενθουσιώδεις κάτοικοι θα συγκεντρωθούν στην
Black Star Square (τώρα Independence Square) στον Κόλπο της Γουινέας,
στην Άκκρα, για να παρακολουθήσουν μια συναυλία που διήρκεσε 14
ολόκληρες ώρες και που έμεινε γνωστή ως Soul to Soul,
μέσα από την ομώνυμη ταινία. (Με θέα τον Ατλαντικό Ωκεανό, η πλατεία
Black Star ήταν ένα θαυμάσιο οικοδόμημα που είχε αρχικά χτιστεί από τον
Nkrumah και ήταν ο τόπος όπου είχε κηρυχθεί η ανεξαρτησία. Ποτέ όμως ως
τότε δεν είχε φιλοξενήσει κάποια άλλη δραστηριότητα, εκτός από πολιτικές
εκδηλώσεις). Από νωρίς το μεσημέρι ο χώρος είχε αρχίσει να γεμίζει από
νεαρόκοσμο, μεταξύ αυτών και πολλοί μαθητές, καθώς τα σχολεία ήταν
κλειστά. Αλλά και αρκετός κόσμος από τις γύρω περιοχές, κυρίως χαμηλού
εισοδήματος, έφτανε ως εκεί με τα πόδια, περπατώντας για αρκετές ώρες.
(Φαίνεται πως το όνομα του Wilson Pickett - και όχι μόνο - ήταν ήδη
αρκετά γνωστό). Μέχρι αργά το απόγευμα ένας μεγάλος αριθμός συνέχιζε να
καταφθάνει στην πλατεία, μιας και όλοι ήξεραν ότι το γλέντι θα κρατούσε
μέχρι το πρωί. Οι αστυνομικοί της περιφρούρησης αποδείχθηκαν από τους
πιο ένθερμους οπαδούς και συχνά δεν κατάφερναν να συμπεριφέρονται όπως
θα έπρεπε, αφήνοντας την υπηρεσία και "ρίχνοντας" το στον χορό.
Σε
αυτή την μοναδική πολιτιστική ανταλλαγή μεταξύ των δύο ηπείρων οι
Αμερικανοί καλλιτέχνες θα μοιραστούν την ίδια σκηνή με μερικούς
σπουδαίους Γκανέζους μουσικούς, κάποιοι από τους οποίους ίσως μας είναι
εντελώς άγνωστοι.
Πρόκειται για τους:
The Magic Aliens,
αργότερα The Psychedelic Aliens, μια δημοφιλή Afro-Rock μπάντα που την
γνωρίσαμε τελευταία χάρη σε μια πρόσφατη επανέκδοση. Οι Aliens (αρχικό
όνομα του γκρούπ) μόλις είχαν επιστρέψει στην Γκανα, μετά από μιά μεγάλη
περίοδο συναυλιών, κυρίως στην Νιγηρία, όπου και διαμόρφωσαν τον
χαρακτηριστικό Afro-Psych ήχο τους. Charlotte Dada ('Dadah' ή 'Daddah'), το κορίτσι με την "χρυσή φωνή" που ξεκίνησε στα '60ς με τους Uhuru Dance Band, και έγινε ιδιαίτερα γνωστή με την διασκευή του τραγουδιού των Beatles "Don't Let Me Down".
Charlotte Dada - "Don't Let Me Down"
Guy Warren, (The Divine
Drummer), γνωστός και ως Kofi Ghanaba, ένας από τους πρώτους
μουσικούς της Αφρική που έπαιξε με Αμερικανούς Jazzίστες και για πολλούς
ο πατέρας της Afro-Jazz. (περισσότερα στο Δισκορυχείον του Φ. Τρούσα). The Anansekromian Zounds, η "house band" του Συμβουλίου των Τεχνών. Kwaa Mensah,
σπουδαίος κιθαρίστας & πρωτοπόρος της μουσικής Highlife, ένας από
τους δημοφιλέστερους μουσικούς στα χρόνια μετά τον 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο. Ο
όγκος των εγραφών του σε δίσκους 78 στροφών είναι τεράστιος (κάποιες
εκτιμήσεις ανεβάζουν τον αριθμό σε περίπου 500).
The Damas Choir, ίσως το πιό σημαντικό φωνητικό συγκρότημα της χώρας από το 1940, με επικεφαλής τον Ishmael Adams. The Kumasi Drummers, ένα γκρούπ από την περιοχή του Ashanti.
Επίσης οι Les McCann και Eddie Harris έπαιξαν ένα μέρος του set τους με τον Amoah Azangeo,
έναν "μάγο" και αρχηγό ενός μικρού χωριού, που έπαιζε "Fra-Fra
calabash" (πρόκειται μάλλον γιά ένα κρουστό, που σε αντίθεση με τιςμαράκες
απαιτεί και ένα είδος ταχυδακτυλουργίας). Στην συνέχεια ο
Azangeo θα ενταχθεί στο Afro-Rock συγκρότημα των Basa Basa Sounds. Δυστυχώς στο ντοκιμαντέρ του Denis Sanders, που καταγράφει την συναυλία και που κυκλοφόρησε τον Αύγουστο του 1971 (επανεκδόθηκε σε DVD + CD το 2004) οι περισσότεροι Αφρικανοί μουσικοί δεν εμφανίζονται πουθενά. Ας ελπίσουμε ότι αυτές οι παραστάσεις έχουν επίσης κινηματογραφηθεί, ότι τα βίντεο βρίσκονται "πεταμένα" κάπου στα αρχεία της MGM και ότι κάποιος κάποια στιγμή θα ενδιαφερθεί να τα φέρει στο φως.
H
συναυλία θα ξεκινήσει γύρω στις 5 το απόγευμα με τους Kumasi
Drummers, ενώ αμέσως μετά θα παίξουν οι Aliens. Στη συνέχεια, οι Voices
Of East Harlem θα είναι οι πρώτοι Αμερικανοί καλλιτέχνες στην σκηνή.,
που θα ξαναβγούν στο φινάλε της συναυλίας, τα ξημερώματα της άλλης
μέρας. Θα ακολουθήσουν οι Damas Choir, "κλέβοντας" την καρδιά της
Mavis Staples με τις ωραίες φωνητικές αρμονίες τους, και από εκεί και
πέρα το "χάος". Κανείς δεν μπορεί να θυμηθεί με ακρίβεια την σειρά των
εμφανίσεων και τις λεπτομέρειες του κάθε set. Φαίνεται όμως πως κάθε
Αμερικανός καλλιτέχνης θα παίξει για περίπου 30 - 45 λεπτά, πιθανότατα
με την ακόλουθη σειρά: Les McCann & Eddie Harris, Santana, Roberta
Flack, Aik & Tina Turner και Wilson Pickett. Σύμφωνα με τις
μαρτυρίες εφημερίδας, ο Pickett θα βγει στην σκηνή μεταξύ 4:30 και 5:15 το πρωί. Θα ανοίξει το show του με το "In The Midnight Hour" και έχοντας αφαιρέσει από αυτό όλες του τις μπαλάντες, θα κλείσει με το "Land Of 1000 Dances". Τι ακριβώς συνέβη μεταξύ 5:15 και
6:45, που επανεμφανίστηκαν τα παιδιά από το Harlem, είναι αδύνατο να
εξακριβωθεί.
Στον απόηχο του Soul to Soul πολλά μπορεί να πει κανείς. Τόσο για την Tina Turner που μάγεψε τον αντρικό πληθυσμό, όσο και για την μοναδική εμφάνιση του Pickett, που λίγο αργότερα δήλωσε: ‘The Soul To Soul concert was the wildest of my career. It has got to be the wildest, most exciting place we'll ever play ... anytime, anywhere.’
Από όλους όμως
τους καλλιτέχνες που έπαιξαν εκείνο το βράδυ ο Santana είχε
αναμφισβήτητα τον μεγαλύτερο αντίκτυπο στην νέα γενιά των μουσικών της
περιοχής. Με πολλά κρουστά, όμορφες πολυρυθμίες και με τον Willie Bobo
στις τιμπάλες, σίγουρα ήταν ο πιο "Αφρικανός" απο όλους. Αλλά αυτό που
έκανε με την Latin μουσική και το Rock ήταν που έδωσε την μεγάλη ώθηση
στο "Afro-Rock" εκείνης της περιόδου. Η εξίσωση ήταν προφανής, αν μπορεί
να παντρευτεί η Λατινική μουσική με το Rock, τότε μπορεί να γίνει το
ίδιο και με την Αφρικανική μουσική. Η συναυλία στην Άκκρα είχε φέρει τα
πάνω κάτω, αναζωπυρώνοντας και το ενδιαφέρον της μουσικής βιομηχανίας
των πρώην βρετανικών αποικιών της Δυτ. Αφρικής. Ενώ οι Fela Kuti &
Segun Bucknor στο Lagos και οι Osibisa στο Λονδίνο έκαναν ότι έκαναν,
μια "Αfro-Fusion" σκηνή γεννιόταν με συγκροτήματα όπως οι: Blo, Mono
Mono, Ofo and Black Company, Ofege στην Νιγηρία και Boombaya, Zonglo
Bliz, Sawaaba Soundz, Big Beats, Hedzoleh Soundz στην Γκάνα. Ονόματα που μας είναι λίγο - πολύ γνωστά, μέσα από κάποιες πρόσφατες επανεκδόσεις & συλλογές, και την "τρέλα" των τελευταίων χρόνων για αυτές τις μουσικές (θύμα της οποίας είμαι και εγώ).
(Το κείμενο αυτό, στο μεγαλύτερο μέρος, βασίστηκε σε μια εκτενή ανάρτηση του καλού blog muthaphukkin, που αξίζει τον κόπο να την διαβάσετε ολόκληρη εδώ).
