Στην μνήμη του Getatchew Mekuria: 14 Μαρτίου 1935 – 4 Απριλίου 2016

        

Ο σπουδαίος Αιθίοπας σαξοφωνίστας Getatchew Mekuria απεβίωσε χθες, 4 Απριλίου 2016, σε ηλικία 81 ετών,  μετά από μια μουσική καριέρα 68 χρόνων.

Γεννημένος στην ύπαιθρο της Αιθιοπίας ασχολήθηκε με την μουσική από πολύ μικρός, αρχικά παίζοντας παραδοσιακά όργανα όπως krar & masenqo. 

Στα 13 του θα στραφεί στο σαξόφωνο, θα μετακομίσει στην Αντίς Αμπέμπα και πολύ σύντομα θα γίνει μέλος της Φιλαρμονικής του Δήμου (1949). 

Λίγα χρόνια αργότερα (1955) θα ενταχθεί στο δυναμικό της "Haile Selassie Orchestra", της ορχήστρας του "Haile Selassie I Theatre", και το 1965 θα γίνει μέλος της περίφημης "Police Orchestra".

Ασχολήθηκε ιδιαίτερα με τo "Shellela", ένα είδος παραδοσιακής φωνητικής μουσικής που τραγουδιέται από τους πολεμιστές πριν από την μάχη, αποδίδοντας (ή μεταγράφοντας) το σε ορχηστρική μορφή και καταγράφοντας το 1970 το άλμπουμ "Negus of Ethiopian Sax".

Καθ' όλη την περίοδο της λεγόμενης "χρυσής εποχής" θα δουλέψει με τις μεγαλύτερες ορχήστρες και τραγουδιστές της χώρας, όπως για παράδειγμα με τον περίφημο Alemayehu Eschete.

Το 2004, και μετά το ενδιαφέρον για την Αιθιοπική μουσική που προκάλεσε η κυκλοφορία της γνωστής σειράς "Éthiopiques" θα ξεκινήσει μια μακρόχρονη συνεργασία με την avant-garde/punk μπάντα The Ex, κυκλοφορώντας 2 άλμπουμ και παίζοντας μαζί τους σε πάνω από 100 συναυλίες.
.

"Ολόκληρη η ζωή του ήταν η μουσική. Με το μοναδικό ήχο και την προσέγγισή του, αφήνει πίσω μια αιώνια πηγή έμπνευσης. Θα μας λείψει ". Κάπως έτσι κλείνει η ανάρτηση από την ιστοσελίδα των Ex, από όπου μάθαμε για τον θάνατο του  και την οποία αναδημοσιεύω παρακάτω:
_____________

        

             
                  GETATCHEW MEKURIA : 14 MARCH 1935 – 4 APRIL 2016

Getatchew passed away today at the age of 81 after a musical career of 68 years. He was a truly unique saxophone player. Born in the countryside of Ethiopia, he heard the saxophone on the radio at the age of 13 and went to Addis Abeba straight away. He wanted to play saxophone! And soon after that he got himself into the Municipality Band. Later he played in the Haile Selassie Orchestras, the National Theatre Orchestra and more.

Since 2004 he played regularly with The Ex. It was his choice after hearing us at one of our festivals. He recognized something in our music which reminded him of the early groups he was in, like the Fetan Band (Speed Band). He loved playing with us and for us it was also an incredible experience. He was always totally himself, full-on intense and dedicated. We played more than 100 concerts and made two beautiful albums together.

The last few years his health was not very good. He couldn't really go on tour anymore. As a kind of farewell concert for his fans, we organised a big event in the National Theatre in Addis Abeba. He got lots of attention and respect that night: 1500 people in the audience, three TV stations and a legendary concert. Getatchew was playing while sitting on a chair, but his playing was stronger than ever.

His whole life was music. With his unique sound and approach he leaves behind an eternal inspiration!
We will miss him.
.

The Ex & Friends

----------------------------
     

Κερί και χρυσάφι από την Αιθιοπία

Λίγα πράγματα, έτσι όπως τα αναζήτησα μέσω google, τα «αποδελτίωσα», τα ψευτομετάφρασα και τα «προχειρο-σύραψα», προσπαθώντας να σκιαγραφήσω μία από τις σημαντικότερες Αιθιοπικές παραδόσεις για τις οποίες δεν βρήκα καμία αναφορά στα ελληνικά. Και επειδή όλο αυτό δεν αποτελεί σε καμία περίπτωση μια εμπεριστατωμένη αναφορά στο ζήτημα, (για αρκετές όψεις του πράγματος απέφυγα να επεκταθώ λόγω της ρηχότητας που θα τις προσέγγιζα – περισσότερο ψιλοτσιμπολογώ από ΄δω και από ‘κει δηλαδή) προσδοκώ πως κάποιος θα κάνει αυτή την δουλειά πολύ καλύτερα στο μέλλον. 

Ο λόγος λοιπόν για την "Seminna-werq" (wax and gold), μια ποιητική–λογοτεχνική μορφή της Αιθιοπίας με "διττή διάσταση".

Η τεχνική "wax and gold " φέρεται να αποτελεί τη βασική δομή της Αιθιοπικής ποίησης, αλλά πολλές φορές και του προφορικού λόγου, στην οποία εκτός από την προφανή έννοια του κειμένου (το «κερί»), υπάρχει και μια άλλη έννοια (ο «χρυσός») κρυμμένη καλά μέσα σε αυτό. Η έκφραση «Wax και Gold" είναι μια μεταφορά που παίρνει το όνομά της από την εργασία του χρυσοχόου: ο χρυσός εκκρίνει φυσικό κερί κατά τη διάρκεια του καθαρισμού και το κερί σκληραίνει σχηματίζοντας ένα κέλυφος γύρω από το χρυσό. Ως εκ τούτου, για να φτάσουμε στην πιο αγνή πηγή του χρυσού, κάποιος πρέπει να σπάσει το κερί.

Πρόκειται τόσο για την φαινομενική-"εικονιστική" έννοια των λέξεων, έτσι όπως αυτές χρησιμοποιούνται στην Αμαρική διάλεκτο (γλώσσα της Αιθιοπίας), όσο και για την περισσότερο ή λιγότερο κρυφή σημασία τους. Η γλώσσα προσφέρεται για λογοπαίγνια και κρυφά νοήματα, δεδομένου ότι πολλά ρήματα έχουν διπλή ή τριπλή ερμηνεία λόγω των κρυφών παραλλαγών στο «βασικό στέλεχος» τους, όπως για παράδειγμα ο διπλασιασμός ορισμένων συμφώνων. Ο ακροατής θα πρέπει να δώσει ιδιαίτερη προσοχή. Αν παρερμηνεύει το πλαίσιο, που πολλές φορές υπάρχει στην επόμενη πρόταση, τότε αποτυγχάνει να διακρίνει το λογοπαίγνιο. Για τον λόγο αυτό αποτελεί, εκτός όλων των άλλων, και μια μορφή ψυχαγωγίας, μια ανεξάντλητη πηγή "χιούμορ".

Υπάρχουν αρκετές αναφορές ως προς την ανάγκη που γέννησε αυτή την τεχνική, το περιεχόμενο της και την σύνδεση της με την μάθηση, την ελληνική φιλοσοφία ή τον χριστιανισμό. Ωστόσο θα μείνω σε αυτό που μου φαίνεται πως έχει να κάνει με την "ανθρωπολογική" διάσταση του θέματος. Δηλαδή ότι συνιστά μια, εμπεδωμένη για αιώνες ίσως, τεχνική διεξόδου σε δύσκολες καταστάσεις (πχ: κοινωνική καταπίεση, αίσθηση απειλής ή κινδύνου κλπ). Πολύ δε περισσότερο, καθώς είναι βασισμένη στο λογοπαίγνιο στην ασάφεια και στον υπαινιγμό, αποτελεί  μια μορφή «στρατηγικής επιβίωσης» των ανθρώπων στην καθημερινή τους ζωή, στον βαθμό που όχι σπάνια καλούνται να ζήσουν, να συμβιβαστούν ή να συμφιλιωθούν (κατά κάποιον τρόπο) με καταπιεστικές συνθήκες. Έτσι θα την συναντήσουμε να "ασκείται" τόσο αμυντικά -με σκοπό την υπεράσπιση της ιδιωτικής σφαίρας από εξωτερικές παρεμβάσεις, όσο και ως ένα κεκαλυμμένο μέσο αμφισβήτησης της όποιας εξουσίας. Από την άλλη πλευρά όμως δεν είναι λίγες οι φορές που γίνεται εργαλείο στα χέρια αυτών ακριβώς των εξουσιών, κάτι που φάνηκε ιδιαίτερα έντονα κατά  την τελευταία  πολιτική περίοδο της χώρας, κυρίως σε εκείνο το γνωστό παιχνίδι του κοινωνικού και πολιτικού «κρυφτό». 

Πάντως αρκετοί είναι αυτοί που «ερίζουν» στις μέρες μας αναφορικά με την κοινωνική και φιλοσοφική σημασία του "Wax and Gold", ιδιαίτερα πάνω στα ζητήματα της απόκρυψης (κρυψίνοιας) και της ασάφειας, της προώθησης του ατομικισμού ή της κοινωνικής αμυντικότητας, της σχέσης με την εξουσία, αλλά και για το κατά πόσο η ύπαρξη και διατήρηση μια τέτοιας παράδοσης προάγει η όχι τον διάλογο για τα δημόσια πράγματα ή ακόμα και αν"σαμποτάρει" το εκσυγχρονιστικό αίτημα που θέτει η πολιτική εξουσία. 

“Wax and Gold isn’t just about demonstrating one’s wit and intelligence, it’s also a useful way for Ethiopians to say what they want in a culture where direct criticism is often considered unforgivable, especially by those in power.”         

Ξαναγυρνώντας στην τεχνική του “Wax and gold” αξίζει να σημειώσουμε πως αυτή χρησιμοποιήθηκε ευρέως και στην Αιθιοπική μουσική, σε μια προσπάθεια να παρακαμφθεί η εκάστοτε λογοκρισία. Ιδίως την περίοδο 1974–1991, περίοδος που έμεινε γνωστή ως “Derg Era”, αλλά και στα χρόνια της βασιλείας του Selassie. Έτσι μέσα από τραγούδια που το προφανές τους ήταν ο έρωτας, η αγάπη κλπ ασκούνταν πολλές φορές ένα είδος κριτικής κατά των κυβερνώντων και των πολιτικών ή κοινωνικών συνθηκών..
Ένα από τα "ατυχή" παραδείγματα αυτής της χρήσης είναι η περίπτωση του Tlahoun Gessesse,  που εκεί γύρω στις αρχές του '60 βρέθηκε για μερικές βδομάδες στην φυλακή λόγω ενός ερωτικού τραγουδιού που ονομαζόταν "Altchalkoum" ("Δεν αντέχω πια"). 

Μια ιστορία αγάπης που στην πραγματικότητα μιλούσε για το καθεστώς.

Μιας και το συγκεκριμένο κομμάτι δεν υπάρχει κάπου να το ακούσουμε, ας απολαύσουμε τον σπουδαίο Tilahun Gessesse, σε ένα απόσπασμα (και μια συγκινητική ερμηνεία) από την τηλεοπτική μετάδοση της εμφάνιση του στο Θέατρο Fikir Hager το 1977, λίγο πριν τα αιματηρά γεγονότα που σημάδεψαν την αυγή της «Derg Era”...

                     

Κλείνω με ένα ακόμα παράδειγμα δημοφιλούς μουσικού ο οποίος συνέλαβε την ουσία της ποιητικής παράδοσης της Αιθιοπίας, και που ερμηνεύοντας τραγούδια αγάπης ασκούσε "υπόρρητα" ή υπαινικτικά μια πολιτικοκοινωνική κριτική. Αυτό του  Muluken Melesse: 

Tenesh Kelbe Lay

Please, leave my heart alone.

Why don't you leave my heart alone?

I want to be free like other human beings.

Something which I don't understand.

What did I see that stung me so?

I have seen beyond beauties, but I have been stung still by your love.

Your love disarms me.

Everything looks so nice on her.

Her beauty is misleading.

I love the way you dance seksta, shaking your lovely neck and shoulders.

Saddle my horse, so that I can ride to her and drink deep of the feast of her love.

                      

Tezeta, η Αρμένικη κοινότητα της Αιθιοπίας, η Arba Lijoch & ένα "EthioMix"

Κλίμακες ή σκάλες στην Δυτική μουσική, τρόποι ή δρόμοι στην καθ' ημάς Ανατολή, ράγκα στην Ινδία και πάει λέγοντας. Μιλώντας για την Αιθιοπική μουσική με την λέξη "kinit" αναφερόμαστε τόσο στην κλίμακα που χρησιμοποιείται όσο και στο κούρδισμα των μουσικών οργάνων, δεδομένου ότι ορισμένα από τα παραδοσιακά έγχορδα της χώρας δεν έχουν τάστα (π.χ. krar, begena, και masekno), οπότε οι χορδές πρέπει να συντονίζονται κάθε φορά στην δεδομένη κλίμακα. Κατά την διάρκεια του 20ου αιώνα, περίοδο μεγάλης άνθησης και "εξευρωπαϊσμού" της εν λόγω μουσικής, οι παραδοσιακές αυτές κλίμακες αντιστοιχήθηκαν κατά κάποιο τρόπο στο συγκερασμένο μουσικό σύστημα, έτσι που σήμερα να μπορούμε να τις αποδώσουμε με τα δυτικά μουσικά σύμβολα.
Μία λοιπόν από τις πλέον δημοφιλής πεντατονικές κλίμακες  της Αιθιοπίας είναι και η Tezeta ή Tizita, που την συναντάμε σε 2 τύπους (major & minor) ως εξής: 
             Full Tizita: C - D - E - G -  A.    Half Tizita: C - D - Eb - G - Ab.
(Να σημειώσουμε πως η Full Tizita είναι ίδια ακριβώς με την γνωστή ματζόρε πεντατονική κλίμακα - ιονικός δρόμος, πράγμα που δεν ισχύει και για την Half Tizita σε σχέση με την αντίστοιχη και ευρέως διαδεδομένη μινόρε πεντατονική)
Tezeta ονομάζεται επίσης και εκείνη η μορφή τραγουδιού ή μπαλάντας που βασίζεται στον ομώνυμο μουσικό δρόμο, ένα είδος που έχουν ερμηνεύσει πλείστοι Αιθίοπες καλλιτέχνες και που μας έγινε ιδιαίτερα γνωστό μέσα από τον 10ο τόμο της σειράς Ethiopiques.

Tezeta μια Αμχαρική λέξη που μπορεί να αποδοθεί ως "Η Μνήμη μου - My Memory", αλλά σημαίνει πολύ περισσότερα. Αποπνέει μια αίσθηση νοσταλγίας που μπορεί να χαθεί στη μετάφραση. Γι' αυτήν ακριβώς την διττή σημασία της έχει αποτελέσει και τον τίτλο των απομνημονευμάτων αρκετών συγγραφέων.
Τον ίδιο τίτλο φέρει και το αυτοχρηματοδοτούμενο ντοκιμαντέρ "T E Z E T A [The Ethiopian Armenians]" (νομίζω πως είναι ακόμα στα σκαριά) του ανεξάρτητου κινηματογραφιστή Aramazt Kalayjian, που ζει και εργάζεται στην Αντίς Αμπέμπα, το οποίο διερευνά την συλλογική μνήμη της Αρμένικης κοινότητας της Αιθιοπίας, τις ρίζες και τις προοπτικές της, με όχημα την ανεκτίμητη συνεισφορά των Αρμενίων στην αιθιοπική κουλτούρα και ιδιαίτερα στην σύγχρονη μουσική της χώρας.
(Περισσότερες πληροφορίες για αυτή την προσπάθεια εδώ)
Πρόκειται για ιστορία που ξεκινάει από την εποχή του αυτοκράτορα Haile Selassie και της αυτοκρατορικής ορχήστρας των "Arba Lijoch" (αποτελούμενης από 40 ορφανά Αρμενόπουλα τα οποία είχαν διασωθεί από την γενοκτονία του 1915 και στην συνέχεια υιοθέτησε ο Selassie), συνεχίζεται με τον Κεβόρκ Ναλμπαντιάν (εκπαιδευτή της Arba Lijoch & συνθέτη του πρώτου εθνικού ύμνου της Αιθιοπίας) - και αργότερα με τον ανιψιό του Nerses (καλλιτεχνικό διευθυντή του Εθνικού Θεάτρου & μέντορα πολλών μουσικών όπως για παράδειγμα ο θρυλικός Alemayehu Eshèté) - φτάνοντας ως τα σήμερα.
Τόσο οι προαναφερθέντες όσο και αρκετά ακόμα μέλη της Αρμένικης κοινότητας της Αιθιοπίας (όπως οι: Sona Stordio - δίδαξε πιάνο σε πολλούς Αιθίοπες μουσικούς, Ashkhen Avakian - υπηρέτησε στο διοικητικό συμβούλιο της Yared School, της μόνης μουσικής σχολής πανεπιστημιακού επιπέδου της χώρας, Hagop Manougian - μεταξύ άλλων διετέλεσε και επικεφαλής της Police Academy Band, κλπ) συνεισέφεραν τα µέγιστα στην ανάπτυξη της καλλιτεχνικής  παιδείας της Αιθιοπίας και στο μουσικό θαύμα που ονομάζεται "Golden Age of Ethiopian Music".
 Όλα αυτά όμως μέχρις ότου η "Σοβιετία" και ο Μενγκίστου Χαϊλέ Μαριάμ κάνουν το δικό τους "θαύμα" ... 
   

◄●►◄●►◄●►◄ ● ►◄●►◄●►◄●►◄●►◄●►◄●►◄●►◄●►◄ ● ►◄●►

Και η ιστορία της Arba Lijoch, έτσι όπως αυτή δημοσιεύτηκε στο "ιντερνετικό" Αρμένικο περιοδικό: armenika.gr ( εδώ )

" ... Η ασυνήθιστη ιστορία μιας φιλαρμονικής η οποία αποτελείτο από 40 ορφανά Αρμενόπουλα τα οποία είχαν διασωθεί από την γενοκτονία του 1915 ... Αυτός ο ιδιόμορφος σχηματισμός, θα συμμετείχε σε όλες τις επίσημες τελετές και θα ευεργετείτο για μεγάλο χρονικό διάστημα έχοντας το προνόμιο να είναι το μόνο εξουσιοδοτημένο μουσικό σχήμα –δυτικής μουσικής- της χώρας.

Ήταν 6 Σεπτεμβρίου του 1924, όταν ο Χαϊλέ Σελασιέ ο Α΄ ήταν ακόμη αντιβασιλέας. Γεννημένος ως Ρας Ταφάρι Μεκόνεν, αποβιβάστηκε στην Αντίς Αμπέμπα προερχόμενος από το Πορτ Σάιντ, συνοδευόμενος από 40 νέους, οι οποίοι κατά βάση επρόκειτο να ανανεώσουν το παραδοσιακό μουσικό τοπίο της Αιθιοπίας. Μερικούς μήνες νωρίτερα, ο μέλλων τελευταίος βασιλέας της Αιθιοπίας βρισκόταν στην Ιερουσαλήμ, πρώτο σταθμό ενός πολύμηνου διπλωματικού περίπλου, ο οποίος θα τον οδηγούσε από το Παρίσι στην Αθήνα, περνώντας από Λονδίνο, Ρώμη και Κάιρο. Υποδεχόμενος από μια ορχήστρα χάλκινων οργάνων, γοητεύθηκε αμέσως και ταυτόχρονα θυμήθηκε ότι κατά το παρελθόν ο προκάτοχός του αυτοκράτωρ Μενελίκ (Menelik), είχε και αυτός χρησιμοποιήσει τις υπηρεσίες μιας ορχήστρας πνευστών οργάνων, η οποία του είχε προσφερθεί από τον Νικόλαο τον Β΄ για τη νίκη του επί των Ιταλών (1896). Όμως, αυτή εδώ η ορχήστρα δεν έμοιαζε καθόλου με άλλες, καθώς επρόκειτο για έναν σχηματισμό ο οποίος αποτελείτο από 40 ορφανά που είχαν γλυτώσει από τη γενοκτονία των Αρμενίων, την οποία είχαν διαπράξει οι Νεότουρκοι το 1915.

Μουσική Διείσδυση

Ο Χαϊλέ Σελασιέ, εξαιρετικά εντυπωσιασμένος, δεν είχε παρά μόνον μια σκέψη: Να φέρει αυτή την ορχήστρα υπό το όνομα: «Arba Lijoch» (τα 40 παιδιά) στην Αντίς Αμπέμπα. Όχι για απλή επίδειξη, αλλά ως μόνιμη φιλαρμονική ορχήστρα. Για τον λόγο αυτό, ζήτησε από τον αρμένιο Πατριάρχη της Ιερουσαλήμ Γεγισέ Τουριάν, ο οποίος τον φιλοξενούσε, την εξουσιοδότησή του για να υιοθετήσει τους εφήβους οι οποίοι διέμεναν στο αρμενικό μοναστήρι του Αγίου Ιακώβου της Ιερουσαλήμ και στον οποίο υποσχέθηκε ότι θα τους χορηγηθεί -μεταξύ άλλων- και μουσική παιδεία. Ο Πατριάρχης δέχθηκε πρόθυμα αφού υπέγραψαν και το απαραίτητο συμβόλαιο. Έκτοτε, αυτή η μουσική διείσδυση στην Αιθιοπία έτεινε να προκαλέσει μια νέα αντίθεση πολιτισμών, μεταξύ της παράδοσης του Κrar (λύρα, άρπα...) και αυτής της εισαγόμενης, από τον ίδιο τον Νεγκούς, δυτικής μουσικής στο όνομα του εκσυγχρονισμού. Πράγματι, όλο το επίσημο μουσικό τοπίο επρόκειτο να αλλάξει και να εξαπλωθεί στην αιθιοπική κοινωνία. Αλλά μόνο οι προτιμητέοι από τον αυτοκράτορα Αρμένιοι επιτρεπόταν να μνημονεύονται, ενώ απαγορευόταν η σύσταση άλλων ανεξάρτητων σχημάτων. Έμμισθοι, οι «Arba Lijoch» συμμετείχαν σε όλους τους θεμελιώδεις μουσικούς σχηματισμούς (στην αυτοκρατορική φρουρά, στο στρατό, στην αστυνομία, στο δήμο και στο θέατρο Χαϊλέ Σελασιέ). Επίσης, στα 1950, η τζαζ και το R’n’b εισάγονται στις νυκτερινές μπουάτ της Αντίς Αμπέμπα, έως το στρατιωτικό πραξικόπημα του 1974. Αυτή η χρυσή εποχή θα επιτρέψει την εκκόλαψη ταλέντων της Αιθιοπίας όπως των: Getatchew Mekurya, Mulatu Astatqe με την «Εthiojazz» του και Mahmoud Ahmed.

Οι Ναλμπαντιάν

Αλλά ας επανέλθουμε στη μουσική εκπαίδευση των «Arba Lijoch». Για να τιμήσει την υπογραφή και την υπόσχεση την οποία είχε δώσει στον Πατριάρχη της Ιερουσαλήμ, ο Χαϊλέ Σελασιέ προσέλαβε τον Κεβόρκ Ναλμπαντιάν, καθηγητή μουσικής και διευθυντή χορωδίας, εξαίρετο γνώστη της μουσικής τέχνης, συνθέτη και ενορχηστρωτή. Και αυτός επίσης δραπέτευσε από την Τουρκία μετά τη γενοκτονία και για πολλά χρόνια περιεπλανάτο από χώρα σε χώρα προτού διακριθεί στο Κάιρο.
Ένα χρόνο μετά την άφιξή του στην Αντίς Αμπέμπα, ο διευθυντής Ναλμπαντιάν ανανέωσε το συμβόλαιό του. Η φιλαρμονική των 40 ορφανών ήταν επί τέλους έτοιμη και καθιερώθηκε ως η πρώτη επίσημη ορχήστρα της Αιθιοπίας. Μια ορχήστρα, η οποία προκαλούσε αν όχι το θαυμασμό, το λιγότερο την έκπληξη του κόσμου όταν, κατά τις προηγηθείσες μετακινήσεις της βασίλισσας Ζewditou, τα φερόμενα από τους «λευκούς» απαστράπτοντα χάλκινα όργανα διέσχιζαν τους δρόμους της πρωτεύουσας παιανίζοντας δυνατά.
Ο Κεβόρκ Ναλμπαντιάν δεν περιορίστηκε μόνο στη μουσική διδασκαλία. Συνέθεσε κατά παραγγελία του Χαϊλέ Σελασιέ τον Εθνικό Ύμνο και τα εμβατήρια προς τιμήν του μέλλοντος Νεγκούς και της βασίλισσας Μένεν5. Εξίσου αφοσιώθηκε στην εκλαΐκευση της αιθιοπικής μουσικής με τις ενορχηστρώσεις και τις συνθέσεις του και έμελλε να είναι ο επικεφαλής μιας σπουδαίας γενιάς αρμενίων μουσικών και διαμορφωτών προερχόμενης από τους «Arba Lijoch» - όπως αυτής του Γκαραμπέτ Χαγκασμαζιάν και ο οποίος θα ανελάμβανε τη θέση του διευθυντού της φιλαρμονικής των φρουρών της ειρήνης της Αντίς Αμπέμπα.
Ακόμη, φρόντισε να έρθει στην Αιθιοπία μέρος της οικογένειάς του, όλοι μουσικοί, εκ των οποίων ο ανηψιός του Νερσές Ναλμπαντιάν γεννημένος το 1915, αυτοδίδακτος, μέλλων διευθυντής της μεγάλης ορχήστρας της πρωτεύουσας και του μουσικού θεάτρου «Χαϊλέ Σελασιέ» (1955) – όπως αναφέρει ο Francis Falceto στο έργο του: «Ένας αιώνας σύγχρονης μουσικής στην Αιθιοπία» (Cahiers d’ Etudes Africaines, 2002) - και άξιος συνεχιστής του έργου του πατέρα του. Η μουσική της Αιθιοπίας του οφείλει τα μέγιστα.

                                               Μια Αναγνωρίσιμη Μουσική 

Ποτέ, η Αιθιοπία δεν είχε γνωρίσει ένα τέτοιο πολιτιστικό «εργαστήρι» το οποίο παρουσίαζε ένα ρεπερτόριο ξεκινώντας από στρατιωτικά εμβατήρια, περνώντας στους γαλλικούς λαϊκούς ήχους της εποχής και στις εμπνεύσεις της ανατολής, προερχόμενες από την αρμενική λαϊκή μουσική. Εξ’ άλλου, με τη σφραγίδα του Νερσές καθώς και με την ωριμότητα και τις αποχρώσεις της αιθιοπικής μουσικής, σήμερα είναι παγκοσμίως αναγνωρίσιμη.

Και καθώς η μουσική ισούται με την «καταγραφή», ένας ακόμη Αρμένιος ονόματι Γκαρμπίς Χαϊγκαζιάν εισήγαγε τις πρώτες ηχογραφήσεις των μεγαλυτέρων επιτυχιών εκτελεσμένων από το θεσμοθετημένο σχήμα των Brass-Band, οι οποίες αργότερα μεταπωλήθηκαν στα μέλη της αυτοκρατορικής οικογένειας και της άρχουσας τάξης. Υπενθυμίζουμε ότι η πρώτη φιλαρμονική εισήχθη στην Αιθιοπία το 1875 στην Χαράρ, τόπο γεννήσεως του Χαϊλέ Σελασιέ, όπου στάθμευε μια αιγυπτιακή φρουρά.... "

◄●►◄●►◄●►◄ ● ►◄●►◄●►◄●►◄●►◄●►◄●►◄●►◄●►◄ ● ►◄●►

 Και ένα "mix" που ανέβασα πριν 2-3 βδομάδες στο mixcloud και δράττομαι της ευκαιρίας να το αναρτήσω και εδώ. Καλή Ακρόαση !
           
             Deep & Soulful Sounds from the "Golden Age" of Ethiopian music

Ethio Deep by Nicky Vour on Mixcloud

Μικροί Ethio-εθισμοί ...

Επειδή έχω αμελήσει λίγο το blog αυτές τις μέρες, αποπειράθηκα να κάνω ένα μικρό mix (είναι το πρώτο μου - δείξτε λίγη επιείκεια), προκειμένου να αναθερμάνω κάπως την σχέση μου με αυτό, αλλά και με όσους φίλους το παρακολουθούν.
Έχει λοιπόν να κάνει (το mix) με μια νέα σκηνή που, παράλληλα με αυτό που αποκαλούμε "Afrobeat Revival",  έχει αρχίσει να διαμορφώνεται τα τελευταία χρόνια, κυρίως από μουσικές κολεκτίβες που αναβιώνουν, πειραματίζονται ή "ανασκευάζουν" τον 'ethio' ήχο, και την οποία βρίσκω αρκετά ενδιαφέρουσα.
Οι Ελβετοί Imperial Tiger Orchestra, οι Γάλλοι Arat Kilo, Le Tigre (des Platanes) & Akalé Wubé, οι Αιθίοπες Samuel Yirga (μέλος επίσης των Dub Colossus) & Danny Mekonnen (με τους Debo Band απο το Boston) και οι Asmara All Stars απο την Ερυθραία είναι μερικά μόνο από τα ονόματα αυτής της μουσικής κίνησης, ή "μόδας" αν θέλετε. Παραθέτω και ένα link με κάποιες Ευρωπαϊκές "Ethio Jazz" κυκλοφορίες.

1. Imperial Tiger Orchestra - Yefikir Woha Timu / 2. Asmara All Stars -  Ykre Belni (feat. Temasgen Yared) / 3. Arat Kilo - Babur part.1 (feat. Socalled) / 4. Le Tigre (des Platanes) - Tche Belew / 5. Debo Band - Akale Wude (trad.) / 6. Akalé Wubé - Régale  / 7. Samuel Yirga - The Blues for Wollo

         

                       

Mahmoud Ahmed : Befikir Atkelidg / Yefikir Woha Timu

Γεννημένος στην Αντίς Αμπέμπα , ο Mahmoud γυάλιζε παπούτσια στην πόλη πριν να προσληφθεί ως βοηθός στο Arizona Club το 1962 , ένα από τα ημι-παράνομα νυχτερινά κέντρα που ξεφύτρωναν στην Αντίς εκείνες τις ημέρες.
Το club ήταν το αγαπημένο στέκι των Imperial Body Guard Band  και ένα βράδυ , όταν ο τραγουδιστής της μπάντας δεν μπορούσε να συνεχίσει , ο Ahmed τους έπεισε να τον αφήσουν να τραγουδήσει μερικές τρέχουσες επιτυχίες.
Από τότε και με την βοήθεια των ενορχηστρωτών Sahlé Dègado & Girma Hadgu γίνεται σταδιακά μέλος των  Imperial , όπου παρέμεινε μέχρι το 1974 , ηχογραφώντας μαζί τους το πρώτο του single το 1971.

Μετά την ανατροπή του Haile Sellassie τον Νοέμβριο του1974 και τον θάνατο του το 1975 , η νέα στρατιωτική κυβέρνηση ανέστειλε αποτελεσματικά την μουσική νυχτερινή ζωή της χώρας για τα επόμενα δεκαπέντε χρόνια, μια περίοδο γνωστή ως  "Time Derg."
Ωστόσο σε  όλη τη δεκαετία του 1970  ο Mahmoud συνεχίζει να ηχογραφεί με άλλα συγκροτήματα για τις δισκογραφικές εταιρίες Amha και Kaifa  , αλλά και για την  δική του "Mahmoud Ahmed Records" (MA)
Το ποια είναι η MA Records είναι ένα ερώτημα , μιας και σ' αυτήν καταγράφονται μόνο τρία 45άρια με τον Mahmoud (όλα το 1974) και τίποτα άλλο .
Πιθανόν να έχουμε να κάνουμε με μια μεταβατική κατάσταση , λόγω της πολιτικής αστάθειας του '74  , καθώς οι Imperial Body Guard θα πρέπει να έχουν διαλυθεί  ή να διαλύονται (ως Κρατική ορχήστρα του προηγούμενου καθεστώτος) και το τοπίο στην δισκογραφία να είναι ακόμα θολό.
Και στα τρία 7΄΄ συνοδεύεται από τους Dahlac Band , μια μπάντα που ηχογραφεί και κάποια singles με την Bezunesh Bekele στα 1977 ( πρώην μέλη των Imperial άραγε ; ) ,  ενώ  συνθέτης & ενορχηστρωτής είναι ο Τezera Haile Michael .
Ο τελευταίος υπήρξε ένας από τους πιο παραγωγικούς συνθέτες της Αιθιοπίας (βλ.  Bezunesh Bekele ,Tilahoun Gessesse κλπ) και κιθαρίστας των Imperial Body Guard .

Το κομμάτι στο βιντεάκι είναι το "Yefikir Woha Timo"  ή  "Yefikir Wuha Temo"  και  είναι η δεύτερη πλευρά του δεύτερου από αυτά τα singles , το οποίο και διασκευάστηκε πρόσφατα  από τους Imperial Tiger Orchestra (ακούστε το εδώ)

Πρόκειται για το "Befikir Atkelidg / Yefikir Woha Timu"  που καταγράφεται ως "ΜΑ (ΟΟ2)" , αν και στο εξώφυλλο γράφει "ΜΑ (ΟΟ1)"  απο κάποιο λάθος προφανώς στο τύπωμα.... (επίσης οι "Dahlac Band" αναφέρονται και ως  "Dahlack Band  , ο Τezera Haile Michael" ως "Tezera Hailemicael" κλπ).

Το  συγκεκριμένο 45άρι έχει αναρτηθεί από το εξαιρετικό Blog ORO, και ελπίζω το link να "δουλεύει" ακόμα ...