Αν στη Νιγηρία ήταν ο Fela, στην Γκάνα ήταν σίγουρα ο Ebo. Άλλωστε, οι δύο τους συναντήθηκαν στο Λονδίνο στις αρχές του 60, όταν και σπούδαζαν μουσική, συνάντηση καθοριστική για τη διαμόρφωση της μετέπειτα πορείας (και του ήχου) αμφοτέρων. Κιθαρίστας, συνθέτης, band leader, παραγωγός & ενορχηστρωτής, μα πάνω απ' όλα καινοτόμος και αναμορφωτής της μουσικής της χώρας του (του highlife) -μπολιάζοντας την με στοιχεία της αντίστοιχης αφροαμερικάνικης (jazz, funk κλπ), ο Ebo παρέμενε ενεργός μέχρι και τα τελευταία του, κυκλοφορώντας δίσκους (πρόπερσι -στα 88 του), δίνοντας συναυλίες και παίζοντας σε διάφορα φεστιβάλ ανά τον κόσμο, αλλά και διδάσκοντας μουσική στο Πανεπιστήμιο της Γκάνας. Έφυγε προχθές, 7 Φεβρουαρίου 2026, ένα μήνα μετά τα ενενηκοστά γενέθλια του...
• Η ιστορία της Khandiou είναι ένα λαϊκό "παραμύθι" για μια κοπέλα από ένα χωριό της Σενεγάλης, και της καλύτερης της φίλης, της Ndaté.
Τα δυο κορίτσια μεγάλωσαν μαζί, έπαιζαν μαζί... όλα μαζί.
Την ημέρα του γάμου της όμως η Khandiou, καθώς δεν ήταν παρθένα, αντιμετώπιζε το σοβαρό ενδεχόμενο να χάσει την ζωή της, ακόμα και απ΄ το χέρι του ίδιου της του πατέρα. Ήταν λοιπόν η καλύτερη φίλη της η οποία πήρε την θέση της στο νυφικό κρεβάτι, σώζοντας την από τον θάνατο και την ατίμωση.
Για τον λόγο αυτό, θυσιάζοντας την τιμή της και παίρνοντας πάνω της την ντροπή -για χάρη της παιδικής της φίλη, η στάση της Ndaté αποτελεί έναν ύμνο στην έννοια και το πνεύμα της φιλίας.
Φαίνεται όμως πως μετά απ' όλα αυτά η Ndaté έμεινε έγκυος και εγκατέλειψε το χωριό, πηγαίνοντας να ζήσει σε άλλο τόπο. Ύστερα από κάποια χρόνια ο τόπος αυτός πλήγηκε από την ξηρασία, ενώ στο χωριό της Khandiou επικρατούσε ευημερία και αφθονία.
Ήταν η Khandiou τώρα που βοηθούσε την παλιά της φίλη να αντιμετωπίσει τις κακουχίες της ζωής, έως ότου ήρθε κάποια μέρα που της διεμήνυσε ότι δυσκολευόταν πια να το κάνει. Πάει τότε η κόρη της Ndaté (πιθανόν αυτή που συνέλαβε την μοιραία εκείνη νύχτα) να την συναντήσει και να της υπενθυμίσει πως ήταν η άγαμη μητέρα της που έχασε τότε την παρθενιά της για να μπορεί αυτή τώρα να απολαμβάνει μια όμορφη και πλούσια ζωή.
Ακούγοντας το αυτό η Khandiou ντράπηκε τόσο (σαν να ξαναπήρε την ντροπή επάνω της) που πήγε στο πηγάδι του χωριού και αυτοκτόνησε.
Μαθαίνοντας για τον θάνατο της η Ndaté πήρε τον δρόμο μέχρι εκεί -στο πηγάδι που χάθηκε η φίλη της, πράττοντας και αυτή το ίδιο...
• Η ιστορία, όπως είπαμε, είναι ένας ύμνος στη Φιλία, απηχεί όμως παράλληλα και κάτι από τις πρακτικές των εγκλημάτων τιμής που διαπράττονται ακόμα σε αρκετές μουσουλμανικές κοινωνίες.
• Στην ταινία του Σενεγαλέζου σκηνοθέτη Alhamdou Sy "Doomu Adama - ou seuls ceux qui savent iront au Paradis", που το σενάριο της βασίζεται στην ίδια ιστορία, το "κουβάρι" της υπόθεση ξετυλίγεται από το τέλος προς την αρχή. Στο χωριό, συγγενείς και γείτονες δεν μπορούσαν να καταλάβουν τι ήταν αυτό που ώθησε τις δύο γυναίκες στη αυτοκτονία. Ο Ιμάμης αρνείται την ταφή τους, την σύμφωνη με το ισλαμικό τελετουργικό (που καταδικάζει την αυτοκτονία), ωστόσο οι οικογένειες τους προβαίνουν από μόνες τους σε αυτήν. Και είναι εκεί, στο νεκροταφείο, που αρχίζει να αποκαλύπτεται σιγά-σιγά η αλήθεια, η δυνατή φιλία που τις ένωνε και ο λόγος της αυτοκτονίας τους...
• Με τον δικό τους τρόπο - χάρμα ώτων - την ιστορία της Khandiou μας την αφηγούνται και οι Sahel, ένα από τα σημαντικότερα συγκροτήματα της μετααποικιακής Σενεγάλης, με τον εξαιρετικό και αείμνηστο πολυοργανίστα Cheick Tidiane Tall στα πλήκτρα, τον επίσης αείμνηστο και συγκινητικό Seydina Insa Wade στο τραγούδι, και τον έξοχο Thierno Koité στο σαξόφωνο!
Sisonke Xonti, Herbie Tsoaeli, Andile Yenana and Sakhile Simani (Photograph by Tseliso Monaheng)
Μικρό μουσικό οδοιπορικό (2 ωρίτσες) στην σύγχρονη σκηνή της ΝοτιοΑφρικάνικης Jazz, μέσα από μερικές -περισσότερο ή λιγότερο- πρόσφατες κυκλοφορίες.
Nduduzo Makhathini, Tumi Mogorosi, Andile Yenana, Herbie Tsoaeli, Ayanda Sikade, Sisonke Xonti -μουσικοί που ανδρώθηκαν στο πλευρό των σπουδαίων Winston Mankunku Ngozi, Zim Ngqawana, Bheki Mseleku κλπ, αλλά και αρκετοί άλλοι νεότεροι, υφαίνουν τον καμβά της σημερινής Jazz, σε μια χώρα με σημαντική παράδοση σε αυτή την μουσική.
Μια Jazz ζεστή, πνευματική, ανθρώπινη, χτισμένη πάνω στην αλληλο-συνεργασία των μουσικών, όσο και σε 'κείνη τη σχέση με την παράδοση που την εξερευνά, επανακαλύπτοντας αλλά και αναδημιουργώντας την... και όλα αυτά με έναν τρόπο που μας φέρνουν στον νου κάτι από την μεγάλη αφροαμερικάνικη μουσική, δεκαετίες πίσω...
.Εκπομπή στο WeirdFishesRadio(3 Απριλίου 2016), που ανέβηκε στο mixcloud. .
Tracklist: 01. Isililo - Sakhile 02. Emakhaya - Spirits Rejoice 03. Jo Ju Ja - Lionel Pillay 04. Night Express - Black Disco 05. Harari - The Beaters 06. Lament - Pops Mohamed 07. Ebhofolo - Zim Ngqawana 08. George & I - Winston "Mankunku" Ngozi 09. Celebration - Bheki Mseleku 10. Unhome - Hugh Masekela 11. Indonsa Kusa - Nduduzo Makhathini 12. Thokozile Queen Mother - Tumi Mogorosi 13. Tembisa (The People) - Andile Yenana 14. Hajj (The Journey) - Abdullah Ibrahim
" ... It is also important to acknowledge the development of jazz in South Africa as a direct result of World War II. After World War II many South Africans (black, white, and colored) who enlisted to assist, entertain, and raise funds for the Allies in Egypt and Europe came back to South Africa with brass/wind instruments. As it turned out, World War II was critical in transforming the instruments used by South Africans to make their music, no longer did they play on string instruments, most in fact opted for the use of brass/wind instruments. (Muller, 2007, p. 1066).... " από εδώ
Ο σπουδαίος Αιθίοπας σαξοφωνίστας Getatchew Mekuria απεβίωσε χθες, 4 Απριλίου 2016, σε ηλικία 81 ετών, μετά από μια μουσική καριέρα 68 χρόνων.
Γεννημένος στην ύπαιθρο της Αιθιοπίας ασχολήθηκε με την μουσική από πολύ μικρός, αρχικά παίζοντας παραδοσιακά όργανα όπως krar & masenqo.
Στα 13 του θα στραφεί στο σαξόφωνο, θα μετακομίσει στην Αντίς Αμπέμπα και πολύ σύντομα θα γίνει μέλος της Φιλαρμονικής του Δήμου (1949).
Λίγα χρόνια αργότερα (1955) θα ενταχθεί στο δυναμικό της "Haile Selassie Orchestra", της ορχήστρας του "Haile Selassie I Theatre", και το 1965 θα γίνει μέλος της περίφημης "Police Orchestra".
Ασχολήθηκε ιδιαίτερα με τo "Shellela", ένα είδος παραδοσιακής φωνητικής μουσικής που τραγουδιέται από τους πολεμιστές πριν από την μάχη, αποδίδοντας (ή μεταγράφοντας) το σε ορχηστρική μορφή και καταγράφοντας το 1970 το άλμπουμ "Negus of Ethiopian Sax".
Καθ' όλη την περίοδο της λεγόμενης "χρυσής εποχής" θα δουλέψει με τις μεγαλύτερες ορχήστρες και τραγουδιστές της χώρας, όπως για παράδειγμα με τον περίφημο Alemayehu Eschete.
Το 2004, και μετά το ενδιαφέρον για την Αιθιοπική μουσική που προκάλεσε η κυκλοφορία της γνωστής σειράς "Éthiopiques" θα ξεκινήσει μια μακρόχρονη συνεργασία με την avant-garde/punk μπάντα The Ex, κυκλοφορώντας 2 άλμπουμ και παίζοντας μαζί τους σε πάνω από 100 συναυλίες. .
"Ολόκληρη η ζωή του ήταν η μουσική. Με το μοναδικό ήχο και την προσέγγισή του, αφήνει πίσω μια αιώνια πηγή έμπνευσης. Θα μας λείψει ". Κάπως έτσι κλείνει η ανάρτηση από την ιστοσελίδα των Ex, από όπου μάθαμε για τον θάνατο του και την οποία αναδημοσιεύω παρακάτω: _____________
GETATCHEW MEKURIA : 14 MARCH 1935 – 4 APRIL 2016
Getatchew passed away today at the age of 81 after a musical career of 68 years. He was a truly unique saxophone player. Born in the countryside of Ethiopia, he heard the saxophone on the radio at the age of 13 and went to Addis Abeba straight away. He wanted to play saxophone! And soon after that he got himself into the Municipality Band. Later he played in the Haile Selassie Orchestras, the National Theatre Orchestra and more.
Since 2004 he played regularly with The Ex. It was his choice after hearing us at one of our festivals. He recognized something in our music which reminded him of the early groups he was in, like the Fetan Band (Speed Band). He loved playing with us and for us it was also an incredible experience. He was always totally himself, full-on intense and dedicated. We played more than 100 concerts and made two beautiful albums together.
The last few years his health was not very good. He couldn't really go on tour anymore. As a kind of farewell concert for his fans, we organised a big event in the National Theatre in Addis Abeba. He got lots of attention and respect that night: 1500 people in the audience, three TV stations and a legendary concert. Getatchew was playing while sitting on a chair, but his playing was stronger than ever.
His whole life was music. With his unique sound and approach he leaves behind an eternal inspiration! We will miss him. .
